Cel numer jeden mojej wizyty w Stanach. Spełnienie marzeń, subiektywnie jedna z największych atrakcji całej wyprawy dookoła świata. Miejsce, gdzie amerykańska megalomania wreszcie na coś się przydaje. Główny powód dla którego w Miami wypożyczyłem auto i ruszyłem na północ Florydy, w kierunku Orlando.

Kennedy Space Center, centrum lotów kosmicznych NASA.

Ale po kolei.

Cape Canaveral Town

Na mój gust miasteczko Cape Canaveral wygrywa z Miami pod każdym względem. Tu też jest ciągnąca się kilometrami piaszczysta plaża i ciepła woda w oceanie. Natomiast okolica ma zupełnie inny klimat. Zamiast całonocnych imprez, które słychać na pół miasta – jest cisza, spokój, cykanie świerszczy, śpiew ptaków oraz… krzyki pawi! Jest ich tu całe mnóstwo, o spotkanie naprawdę nietrudno!

Okoliczna plaża nad oceanem na długość aż 24 mil, czyli ponad 38 kilometrów! Miejsca wystarczy więc dla każdego, niezależnie czy w planach ma się opalanie i morskie kąpiele, rodzinny piknik, imprezę ze znajomymi, spacery, bieganie, rowery (z szerokimi oponami i elektrycznym wspomaganiem), siatkówkę czy surfing.
No i nie trzeba wstawać przed świtem żeby ogrodzić obozowisko parawanem .

W sąsiedztwie mojego noclegu znalazłem kilka szkółek dla surferów. Od dawna chciałem spróbować tego sportu – połączenie deski i wody wydawało się bardzo kuszące. Na początek dwie godziny z instruktorem, przyda się ktoś kto pomoże mi ogarnąć podstawy. Wcześniejsze doświadczenie na snowboardzie i skateboardzie owocuje, już na drugiej fali z jaką się mierzę udaje mi się wstać i przejechać na desce dobrych kilka metrów! Tak jak podejrzewałem, surfing to świetna zabawa!

Największą niespodzianką było jednak wstępne szkolenie bezpieczeństwa:

• jak zobaczysz płetwę rekina to nie panikuj, nadmiar ruchu tylko je prowokuje
• jeśli nadepniesz na płaszczkę to nogi jak najszybciej pod siebie – kiedy czują się zagrożone, zaczynają wymachiwać uzbrojonym w jadowity kolec ogonem
• meduzami chwilowo nie musisz się przejmować, to nie sezon

Na szczęście z tych akurat wskazówek instruktora nie miałem okazji skorzystać

Sielankową atmosferę w okolicy mąci mi właściwie tylko niespotykana w Europie, zaborcza dbałość o własność i prywatność. Niemal na każdym trawniku, prawie przed każdym domem wystawiona jest tabliczka “zakaz wstępu” – zupełnie jakby bez tego znaku każdy tutaj bez zaproszenia pałętał się po czyimś ogródku.

Kennedy Space Center

Plażowanie to jedno – nawet urozmaicone surfingiem – ale główną atrakcją tego etapu podróży jest przecież Kennedy Space Center. Już po fakcie gratuluję sam sobie sprytu i dobrej decyzji – kupiłem bilet na dwa dni. Różnica w cenie zresztą niewielka, dla osoby dorosłej 69 dolarów za jeden dzień lub 84 dolary za dwa. Zdecydowałem więc zaryzykować te dodatkowe 15$ i inwestycja jak najbardziej się opłaca, gdyż w centrum lotów kosmicznych zdecydowanie jest co robić!

Miejsce jest zaprojektowane z ogromnym rozmachem, od wjazdu na parking robi piorunujące wrażenie. Jeszcze zza ogrodzenia patrzą na mnie pierwsze rakiety i już na tym etapie wiem, że spędzę tu niezapomniane chwile.

Przekroczenie bram wejściowych powoduje już pełnowymiarowy opad szczęki.
Na samym wejściu znajduje się bowiem Rocket Garden, czyli niewielki ogródek pełen prawdziwych rakiet kosmicznych. Za wyjątkiem drugiej od lewej na zdjęciu poniżej, wszystkie rakiety są oryginalne i potencjalnie gotowe do lotu na orbitę lub dalej – ich misje swego czasu z różnych powodów nie doszły do skutku.

Im dalej w las…

Kiedy udaje mi się ochłonąć po pierwszym wrażeniu Rocket Garden, ruszam dalej na zwiedzanie pozostałej części centrum, które składa się z kilku tematycznych budynków prezentujących największe osiągnięcia NASA na przestrzeni lat. Przykładowo, jeden z obiektów jest w całości poświęcony eksploracji Marsa – z replikami pojazdów wysłanych dotychczas na powierzchnię czerwonej planety.

Osobny budynek prezentuje komercyjne przedsięwzięcia, korzystające z infrastruktury NASA w centrum Kennedy’ego – na czele ze SpaceX Elona Muska. Kolejny – kino IMAX, oferujące seanse na temat misji Apollo 17 i ostatniego dotychczas człowieka na powierzchni Księżyca, czyli Eugene Cernan’a (1972 rok); czy trójwymiarowy pokaz Asteroid Hunter, czyli Łowcy Asteroid. Do tego oczywiście ogromny sklep z pamiątkami i kilka punktów gastronomicznych. Najciekawsze jednak dopiero przede mną!

Prom kosmiczny Atlantis

33 misje na przestrzeni 26 lat (1985 – 2011). Łączny przebieg: 126 milionów mil. 207 astronautów na pokładzie, w sumie 307 dni w przestrzeni kosmicznej.
Teraz, na zasłużonej emeryturze, prom kosmiczny Atlantis spoczywa w jednym z budynków centrum Kennedy’ego.

Przed wejściem do głównej sali budynku Atlantis można zobaczyć krótki film o programie promów kosmicznych NASA, ilustrujący drogę od pierwszego pomysłu, przez projektowanie i testowanie, po efekt finalny – kosmiczny szybowiec wielokrotnego użytku, pozwalający zabrać astronautów na orbitę, a następnie wylądować na pasie startowym, podobnie jak ląduje tradycyjny samolot.

Niewątpliwą atrakcją tego miejsca jest także symulator startu, który pozwala odważnym turystom na własnej skórze spróbować wrażeń związanych z lotem na orbitę. Przed wejściem kolejny film – doświadczony astronauta NASA uprzedza co nas czeka za kilka chwil i przekonuje, że to najbardziej realistyczna symulacja startu jaką kiedykolwiek stworzyła amerykańska agencja kosmiczna. Cały moduł pasażerski z turystami na pokładzie przekręca się o 90 stopni – “dziobem” do góry, naszymi plecami w dół – a potem demonstruje przeciążenia generowane przez potężne silniki rakietowe. Wrażenia niezapomniane, ale na miejscu niestety zakazane jest filmowanie i fotografowanie.

Autobusem na księżyc

Oprócz głównej części, noszącej nazwę “visitor complex”, centrum Kennedy’ego oferuje jeszcze jedną atrakcję: przejazd autobusem do “Apollo/Saturn V Center”, znajdujące się nieco na północ wyspy Merritt Island. Nieco wcześniej, podczas zwiedzania, znalazłem zresztą poniższą mapkę poglądową całego kompleksu.

Po drodze mijamy VAB – Vehicle Assembly Building – czyli budynek, w którym następował finalny montaż wszystkich rakiet wystrzelonych w kierunku Księżyca, a także promów kosmicznych i ich rakietowych napędów. Filmy wyświetlane na trasie przejazdu prezentują nam niesamowite i szokujące fakty na temat VAB:

• największy jednopiętrowy budynek na świecie; wewnątrz znajdują się cztery stanowiska montażowe zdolne pomieścić rakietę Saturn V
• powierzchnia dachu budynku jest wystarczająco duża by postawić na nim całe Rzymskie Koloseum i dodatkowo jeszcze urządzić parking
• objętościowo budynek pomieściłby aż 3,5 kopii Empire State Building, albo… 2,5 MILIARDA piłeczek ping-pongowych
• do wnętrza prowadzą największe na świecie drzwi – otwierają się aż 45 minut, a w pełni otwarte zmieściłyby całą Statuę Wolności!

Apollo / Saturn V

Autobus wysadza nas przed wejściem do Apollo/Saturn V Center, gdzie po krótkiej wprowadzającej prezentacji przechodzimy bardzo nietypowego pomieszczenia.

Po chwili dowiadujemy się, że oto siedzimy w prawdziwym centrum kontroli lotów. To właśnie tutaj w grudniu 1968 zapadały ostatnie decyzje przed startem Apollo 8, tutaj zasiadał sztab naukowców i przedstawicieli NASA decydujących o losie misji i analizujących na bieżąco spływające z rakiety dane. Na ekranach wyświetlane są nagrania z tamtego wydarzenia, zegary odliczają minuty, a potem sekundy do startu, a w momencie uruchomienia silników całe pomieszczenie dosłownie się trzęsie, zupełnie jak owego dnia prawie 55 lat wcześniej.

To jednak dopiero początek zwiedzania w tym miejscu! Po zakończeniu filmu przechodzimy do ogromnego hangaru, gdzie nad naszymi głowami wisi ogromna rakieta Saturn V, używana przez NASA podczas misji Apollo. Trudno w to uwierzyć, ale rakieta ma długość ponad 110 metrów, czyli o 18 m więcej niż Statua Wolności. Postawiona w pionie miała wysokość porównywalną do 36-piętrowego budynku. W pełni zatankowana waży mniej więcej tyle co 400 słoni i do dnia dzisiejszego pozostaje najpotężniejszą i być może najbardziej skomplikowaną maszyną kiedykolwiek zbudowaną przez człowieka.

Pozostałą część hangaru wypełniają artefakty związane z eksploracją księżyca. Jest moduł dowodzenia misji Apollo 14 – znów oryginał, maszyna która naprawdę była na powierzchni Księżyca. Są aż dwa łaziki księżycowe, z misji Apollo 16 i 17, spora kolekcja kosmicznych skafandrów czy przedmioty osobiste astronautów – takie które zabrali ze sobą w podróż w kosmos, jak i takie które w młodzieńczych latach rozbudzały w nich ciekawość kosmicznej eksploracji.

Do tego atrakcje znacznie bardziej interaktywne. W jednej z sal wyświetlany jest film na temat lądowania Apollo 11, w trakcie którego na scenie przed ekranem pojawia się lądownik, astronauta i oczywiście amerykańska flaga. Gdzie indziej rzutnik wyświetla na podłodze symulację powierzchni Księżyca, gdzie można się przespacerować i pozostawić swoje ślady. Zaraz obok znajduje się też próbka prawdziwej księżycowej skały, którą można dotykać do woli. Przez chwilę można poczuć się jak towarzysz podróży Neila Armstronga, Buzza Aldrina i spółki.

W takim miejscu nie mogło także zabraknąć uhonorowania pierwszej załogi, która wylądowała i postawiła stopy na powierzchni Księżyca!

Szalona noc

Ostatni pokaz jaki odwiedzam podczas drugiego dnia w centrum Kennedy’ego to tzw. Mission Status Briefing, czyli podsumowanie aktualnej sytuacji NASA oraz informacja o zaplanowanych startach. Bycie świadkiem startu byłoby spełnieniem kolejnego marzenia, ale pogodziłem się już z faktem, że tym razem to się nie uda. Pierwotnie miała być ku temu okazja późnym wieczorem 8 maja, czyli w dniu kiedy dojechałem na Cape Canaveral, ale niestety “SpaceX Falcon 9 Axiom Mission 2” została w ostatniej chwili przesunięta na 21 maja – już po moim wylocie ze Stanów.

Podczas Mission Status Briefing spotyka mnie jednak piękna niespodzianka. Najbliższy start, również SpaceX, odbędzie się bowiem… dzisiaj (14.05.) w nocy! Rakieta Falcon 9 wyniesie na orbitę kolejnych 56 satelitów systemu Starlink, czyli satelitarnego systemu telefonii komórkowej z zasięgiem wszędzie na świecie.

Start zaplanowany na 1:03 tej nocy jest jednak dla mnie “trochę” problematyczny. Wcześniej tego dnia wymeldowałem się już z mieszkania w Cape Canaveral, prosto z centrum Kennedy’ego miałem jechać do Miami gdzie mam zarezerwowane kolejne noclegi, a do 9:30 mam czas na oddanie wypożyczonego samochodu…

Wbrew przeciwnościom postanawiam jednak zawalczyć o realizację marzenia. Zaczynam od solidnego obiadu i zakupów. Potem dobre 2-3 godziny spędzam, szukając odpowiedniego miejsca w miasteczku – niestety wszystkie plaże i znajdujące się przy nich parkingi są czynne tylko za dnia. Kiedy nareszcie znajduję idealny punkt w okolicy portu Canaveral, jest już zupełnie ciemno i dobrze po 22. Wracam do auta, szykuję aparat i statyw, a póżniej w oczekiwaniu na wyznaczoną porę robię prawie 2-godzinną drzemkę na fotelu pasażera.

Potem oglądam wymarzony spektakl na niebie, punktualnie o zaplanowanej porze. Całość trwa cudowne dwie minuty, po których rakieta znika mi z pola widzenia.

Pozostaje mi pokonać 340 kilometrów autostrad do Miami. Docieram około 6 rano. Po zameldowaniu w hotelu mam znowu 2 godziny na sen, potem czas oddać auto. W wypożyczalni stawiam się punktualnie o 9:30 i od razu wracam odsypiać dalej. Kolejny raz przekonuję się, że przy dobrej organizacji niemożliwe nie istnieje!

1 000 000

W niedzielę 14 maja, po starcie rakiety, nocnym powrocie z Cape Canaveral do Miami i oddaniu auta, świętuję specyficzny jubileusz. Właśnie przekroczyłem
1 000 000, słownie: jeden milion kroków od początku podróży. Dzień kończę z dorobkiem dokładnie 1 003 417 kroków od 20 marca do 14 maja (włącznie) .
Co więcej, mam jeszcze prawie dwa tygodnie na poprawienie tego wyniku!

Po prawie półtora miesiąca intensywnego zwiedzania czas na chwilę odpoczynku. Dlatego kolejny przystanek na mojej trasie to Miami i półwysep Floryda w Stanach. Przede mną dwa tygodnie plażowania, opalania i słodkiego lenistwa nad oceanem. Warunki ku temu idealne, a tytułowe 13 godzin słońca wcale nie jest przesadą.
W dniu kiedy piszę tego posta słońce wschodzi o 6:34, a zachodzi o 20:04.

Oprócz nicnierobienia mam tu także kilka miejsc które chciałbym zobaczyć. Obiecałem sobie również, że w USA – relatywnie krótko przed powrotem do domu w Londynie – intensywniej wezmę się za poszukiwania nowej pracy. Widmo wizy wygasającej 4 tygodnie po zakończeniu wyprawy coraz realniej zagląda mi w oczy.

No dobra, z tym słodkim lenistwem i nicnierobieniem trochę jednak przesadziłem. Zwykle na plaży wytrzymuję maksymalnie z godzinę leżenia plackiem, a potem zaczynam szukać bardziej aktywnego sposobu spędzenia czasu. Obojętnie czy będzie to spacer, bieganie, pływanie, siatkówka plażowa, bule/bocce – cokolwiek!

Tym razem idę jednak o krok dalej. Już pierwszego dnia, krótko po zameldowaniu w hostelu, znajduję na mapie lokalny skateshop i kieruję się tam w poszukiwaniu małej poręcznej deskorolki (penny board), która na kolejne dwa tygodnie stanie się moim podstawowym środkiem transportu po mieście. Wzdłuż plaży ciągnie się zresztą bulwar Miami Beach Ocean Walk, doskonałe miejsce na takie przejażdżki.
Deska musi być też na tyle mała, żeby po odkręceniu tracków (“zawieszenia”) oraz kółek zmieściła mi się do plecaka – w bagażu rejestrowym poleci ze mną do domu!

Oprócz deskorolki i spacerów po okolicy daję się też namówić na jeszcze jedno sportowe wyzwanie. Mój wuja, najwytrwalszy biegacz jakiego znam (na koncie ma kilkadziesiąt ukończonych maratonów!) przekonuje mnie do udziału w biegu charytatywnym Wings For Life World Run, który odbywa się w niedzielę 7 maja, pod koniec mojego pobytu w Miami.

Wyzwanie jest tym większe, że już od dobrych kilku lat nie biegam regularnie. Ostatnia przebieżka jaką mam na koncie miała miejsce… dokładnie rok wcześniej!
7 maja 2022, podczas krótkiej wizyty w Poznaniu, wybrałem się na rundkę wkoło jeziora Rusałka. Liczę jednak na to, że piesze wędrówki podczas tej podróży i pobyt na wysokości w czasie wyprawy do Machu Picchu zbudowały formę, która pozwoli mi przynajmniej przeżyć Wings For Life .

Formuła biegu jest specyficzna: nie ma określonego dystansu, biegacze (ponad 200 tysięcy osób na całym świecie!) ruszają o tej samej porze, a 30 minut po nas rusza auto pościgowe, które z upływem czasu stopniowo przyspiesza. Kogo auto dogoni – dla tego wyścig się kończy. W zawodach można też uczestniczyć na dwa sposoby: w formie biegu masowego w wybranych miejscach na świecie (w Polsce – Poznań) lub samodzielnie, z aplikacją na telefon, w dowolnie wybranej lokalizacji.

Sądnego dnia pokonuję łącznie ponad 14 kilometrów i choć moje tempo nie jest zawrotne – jak na kogoś kto w ogóle nie trenuje, chyba mogę być zadowolony! Trzeba też przyznać że dopisała mi pogoda – to jedyny dotychczas dzień, kiedy nie jest AŻ TAK gorąco, niebo zasnute jest chmurami, a podczas biegu schłodziło mnie nawet kilka kropel deszczu. I tylko ta butelka z piciem którą trzymam w ręce z każdym krokiem wydaje się coraz cięższa, mimo iż zawartości stopniowo ubywa.

Wieczorami, kiedy robi się nieco mniej gorąco a od morza wieje przyjemna bryza, często wybieram się na spacery po okolicy. Muszę przyznać że Miami to nie do końca miejsce dla mnie. Głośne, gwarne, tłumne, przepełnione ludźmi którzy ostentacyjnie obnoszą się czym tylko się da. Najlepiej drogimi autami, ale mam też wrażenie że im ktoś grubszy, głośniejszy i bardziej obwieszony złotem, tym bardziej jest z siebie zadowolony. Nie przeszkadza im nawet to że w całym tym fałszywym i sztucznym blichtrze nikt chyba specjalnie nie zwraca na nich uwagi.

Hej, hej, NBA!

Dawno, dawno temu, w odległej galaktyce… miałem okazję być już w Stanach. Wówczas, w 2010 roku, była to moja pierwsza w życiu wyprawa poza Europę.
Dwa tygodnie w Chicago, w delegacji z pracy, w dodatku leciałem zupełnie sam. Popracowałem, pozwiedzałem, a po powrocie uświadomiłem sobie jeden błąd: byłem w USA, w mieście Bullsów, a nie poszedłem na mecz NBA! Karygodne!

A mistake repeated more than once is a decision.

– Paulo Coelho
 

Tym razem postanowiłem więc wyciągnąć naukę z tamtej podróży i terminarz NBA sprawdziłem już sporo przed przylotem. Pojawił się tylko jeden drobny problem:
od połowy kwietnia rozgrywki wkroczyły w decydującą fazę (playoffs), do której kwalifikują się tylko najlepsze drużyny i dalej grają w trybie pucharowym, gdzie przegrywający odpada. A Miami Heat – numer 8. tego sezonu – w pierwszym meczu grało z Milwaukee Bucks, czyli najlepszą drużyną konferencji wschodniej. Istniała więc spora szansa, że Miami odpadnie z rozgrywek i to dosłownie kilka dni zanim dotrę do USA. Na szczęście dla mnie Heat sprawili ogromną niespodziankę, ogrywając mistrza konferencji w stosunku 4-1.

Dzięki takiemu rozwojowi sytuacji, w sobotę 6. maja o 15:30 lokalnego czasu zasiadłem na trybunach Kaseya Center, na mecz numer 3 półfinałów konferencji, w którym gospodarze podejmowali New York Knicks.

Dla tych którzy nie oglądają NBA – warto wspomnieć, że taki mecz to nie tylko święto koszykówki, ale spektakularne wprost przedstawienie, od pierwszej do ostatniej minuty. W każdej przerwie w grze, czy to pomiędzy kwartami, czy kiedy jeden z trenerów poprosi o czas – natychmiast na parkiecie pojawiają się tancerki, prezenterzy, konkursy dla dzieci, wyrzutnie koszulek i wszelkie inne atrakcje. Wszystko byle tylko zapewnić widzom rozrywkę, dosłownie w każdej sekundzie.

Ogromny szacunek należy się za organizację tak dużej i ważnej imprezy. Pomimo prawie dwudziestu tysięcy ludzi na trybunach (19 927 osób) nie widziałem kolejek ani na wejściu – nawet na bramkach bezpieczeństwa, gdzie trzeba było opróżnić kieszenie i przejść przez detektor metalu – ani w klubowych sklepach, ani przy stanowiskach cateringowych. Wszystko wyskalowane tak, żeby każdy kibic wychodził zadowolony. No, o ile tylko drużyna gospodarzy wygra mecz .

The Everglades

Kojarzycie taki filmik “forfiter” na Youtube, gdzie Polak w kajaku karmi kurczakiem krokodyla czy aligatora? Planując pierwszą wycieczkę poza miasto na Florydzie nie mogłem uciec od tego skojarzenia. Dla mnie jeszcze lepsza oryginału jest zresztą jedna z parodii, z genialną bluesową muzyką w wykonaniu CeZik-a:

W poniedziałek rano odbieram w Miami wynajęte auto, wymeldowuję się z hotelu i ruszam w kierunku bagien i mokradeł słynnego The Everglades. Na miejscu czeka na mnie Don, kajakarz-entuzjasta i lokalny przewodnik z kilkunastoletnim doświadczeniem. Do grupy dołączają jeszcze dwie pary, jedna z Chicago i druga z Holandii lub Belgii (sądząc po języku w jakim ze sobą rozmawiali) i po króciutkim instruktażu wodujemy nasze kajaki i ruszamy na spotkanie z przygodą.

Słońce praży, żar leje się z nieba, a my powoli wiosłujemy przez kanały wodne, tunele i jeziora otoczone egzotyczną roślinnością. W okolicy królują drzewa namorzynowe – niesamowity wytwór natury. Ich korzenie zwisają w powietrzu wprost do słonej wody i według wyjaśnień Dona przewodnika, zawierają specjalne błony półprzepuszczalne wykorzystujące zjawisko odwróconej osmozy. Mówiąc prościej: korzenie odfiltrowują sól z morskiej wody, pozwalając drzewom przetrwać tam, gdzie inne rośliny nie są w stanie rosnąć.

W kajaku spędzam wspaniałe i bardzo relaksujące trzy godziny. Rozczarowuje mnie jednak fakt, że po drodze nie spotykamy żadnych aligatorów! Wyobrażałem sobie całe ich stada przemierzające tamtejsze wody, jednak po pierwsze zwierzęta te wcale nie żyją stadnie – za wyjątkiem matek dbających o młode – a po drugie chyba nie mamy szczęścia. Podobnie jak przy poszukiwaniu tygrysów w parku Ranthambore w Indiach mówimy przecież o obserwacji dzikich zwierząt w ich naturalnym środowisku. Nie ma więc gwarancji spotkania, o czym zresztą Don uprzedzał nas przed rozpoczęciem wyprawy.

Trochę zawiedzeni zmierzamy już w kierunku miejsca zakończenia wycieczki i dosłownie na ostatnich metrach… JEST! Pani Holenderka zauważa oczka i nos, wystające z wody zaledwie kilka metrów od ich kajaka! Robimy ostatni postój na trasie i wszyscy zgodnie łapią za aparaty i telefony aby uwiecznić ten moment.

Ciekawostka związana z aligatorami jest taka, że… boją się kajaków! Podobnie jak wszystkiego innego co tylko jest większe od nich samych. Pomimo iż dorosły, wyrośnięty aligator to tutaj apex predator, czyli drapieżnik na samym szczycie łańcucha pokarmowego. Młode tego gatunku mają jednak mnóstwo naturalnych wrogów – mały aligator może stać się pożywieniem dla szopa pracza, wydry, brodzących ptaków, drapieżnych ryb, a nawet dorosłych aligatorów. Tak, to gady w prawdziwym tego słowa znaczeniu – w obliczu głodu nie stronią od kanibalizmu. Trauma z dzieciństwa pozostaje im na zawsze, unikają tego co większe od nich.

Rzutem na taśmę uratowani przed sporym rozczarowaniem, wiosłujemy kolejnych kilkadziesiąt metrów i docieramy na miejsce gdzie nasza wyprawa dobiega końca. Dziękujemy naszemu przewodnikowi za przyjemnie spędzone popołudnie, wietrzymy rozgrzane do czerwoności samochody i rozjeżdżamy się każdy w swoją stronę. Przede mną ponad trzygodzinna trasa na północ, w kierunku Orlando.

Ale o tym już kolejnym razem. Stay tuned!

Stolica Peru długo stawiała opór moim turystycznym (i blogowym) zapędom.

Pierwszy raz samolotem z Chile – wylądowałem po 20, w hostelu przed północą. O 4 nad ranem ruszałem dalej, autobusem Peru Hop w kierunku Nazca.

Tydzień później powrót na na półtora dnia i dwa noclegi – które przeciekły mi przez palce gdzieś między praniem i pakowaniem na Machu Picchu, blogowaniem, telefonem do rodzinki i spacerem po najbliższej tylko okolicy.

Trzecią wizytę w Limie musiałem więc wycisnąć na maxa jak cytrynę, zobaczyć jak najwięcej, znów w niecałe 36 godzin – od lądowania z Nazca o 14:45 do wylotu w kierunku Miami o północy kolejnego dnia (nocy?).

W drodze do centrum niezastąpiony Uber znów ratuje mnie przed negocjacjami z lotniskowymi taksówkarzami, wśród których w każdym chyba kraju i miejscu nie brakuje oszustów. Trzeci raz melduję się w tym samym hostelu, który zresztą gorąco polecam – w The Lighthouse Bed and Breakfast w dzielnicy Miraflores. Właściciel, Duncan, Anglik na obczyźnie, pokierował mnie i na krótki wieczorny spacer na kawę z widokiem na klify i ocean, i do pralni samoobsługowej, a nawet przechował mój bagaż na czas wyprawy do Machu Picchu (tam wybrałem się tylko z małym plecakiem, ograniczając kilogramy do dźwigania po górach).

Przemywam twarz, łapię aparat i ruszam w miasto. W kilka minut docieram na malecón, promenadę nad oceanem. Niebo zasnuwają stalowoszare chmury, a prześwietlające spod nich, chylące się ku zachodowi słońce mgliście wycina na horyzoncie kształt niedalekiej wyspy San Lorenzo.

Skręcam w lewo, kierując się wzdłuż brzegu na południe. Moją uwagę przyciąga budowla, której spodziewałbym się z pewnością w południowo-wschodniej Azji, ale raczej nie tutaj. Podchodzę bliżej i znajduję Parque Chino, czyli Park Chiński – a w nim pandy, smoki, posążki Buddy, widoczną z daleka maleńką pagodę i tłumy Peruwiańczyków robiących sobie zdjęcia i selfies na ich tle.

Rozglądam się, łapię kilka zdjęć i ruszam dalej – gdzieś, gdzie będzie można swobodnie oddychać i przejść. Malecón ciągnie się kilometrami: raz park i zieleń, raz ścieżka spacerowa, obok boiska, plac zabaw dla dzieci, zaraz znowu park, wybieg dla psów, skwer Vaclava Havla, Parque María Reiche (“dama linii Nazca“).

Wreszcie cel tego spaceru, miejsce gdzie odzywa się dusza żeglarza-amatora: latarnia morska w Parque Antonio Raimondi. Tym samym wyjaśniam zagadkę nazwy mojego hostelu – “The Lighthouse (B&B)” (czyli właśnie latarnia morska) – najkrótszą drogą to zaledwie 600 metrów stąd.

Nacieszam oczy widokiem oceanu, nasycam uszy szumem fal. Już jutro zamienię Pacyfik na Atlantyk, a w Miami z pewnością woda będzie taka sama ale inna. Dłuższą chwilę później ruszam dalej, wgłąb miasta, wzdłuż alei Malecón Balta w kierunku głównej ulicy Diagonal i parków: Kennedy’ego i 7. czerwca.

Park Kennedy’ego, jak chyba wszystkie parki, skwery i place jakie do tej pory widziałem w Ameryce Południowej, jest pełen ludzi. Jest niedziela, dzień się kończy, niebo ciemnieje, a w parku dosłownie tłumy. Zajęta każda ławeczka, każde miejsce gdzie można usiąść czy choćby przysiąść. Pełen przekrój wiekowy – dorośli, starsi, ale i dzieci biegają po trawie, uganiając się za kotami. Całym mnóstwem kotów zresztą, które, jak mniemam, mieszkają w tym parku i jak widzę, mają się świetnie, są rozbawione i dobrze dokarmione.

Spacerując po parku nie mogę uciec od jednej myśli: jutro o tej porze będę już w drodze na lotnisko, jedną nogą w samolocie do kolejnego kraju na trasie.

Humor poprawia mi pożegnalna kolacja, a po niej deser – na który wracam w upatrzone wcześniej miejsce, krzyczące kolorowo-fuorescencyjnym wejściem: Lúpulo Draft Bar (lúpulo to po hiszpańsku chmiel) przy Avenida Larco, na rogu Parque 7 de Junio. W karcie spory wybór kraftowych piw, spośród których wybór pada na lokalną IPA o lekko cytrusowym posmaku. Chwilo, trwaj…

Dopijam piwo, wychodzę z baru i gdzieś z parku słyszę muzykę.
Wiedziony dźwiękiem, bez problemu odnajduję skąd dobiega.

Tańce i zabawa trwają w najlepsze, ale ja powoli zmierzam w kierunku hostelu. Przede mną pakowanie do samolotu, a jutro długi dzień, sporo kilometrów do przejścia, kolejna nocka w samolocie i nowe miejsce, nowe wrażenia. Po drodze spotykam jeszcze starych znajomych, tutaj chyba tortugas ninja? Street art .

Poniedziałek, 1. maja. Mimo wczesnej pory kawa już czeka na stole, a chwilę później pojawia się na nim ciepłe śniadanie. Duncan cierpliwie odpowiada na pytania jednej z turystek, żona czaruje w kuchni, kilkuletnia córka – dziecięcą ciekawością niemal codziennie zmieniających się gości-sąsiadów-turystów.

Mam cały dzień, więc dziś wszędzie idę pieszo. Nie tylko turystyczne miejsca, ale i spacer zwykłymi ulicami – wtedy można poczuć prawdziwy oddech miasta. Pierwszy cel do odwiedzenia: Huaca Pucllana, “Ruiny piramidy z niepalonych glinianych cegieł powstałej między 200 a 700 r. n.e.” (opis z Google Maps). Super! Na miejscu dowiaduję się jednak, że z okazji święta muzeum nieczynne. Sprawdzam. Pierwszego maja w Peru, tak jak w Polsce, obchodzą Święto Pracy. Pozostaje mi rzucić okiem i złapać obiektywem ile się da przez jedną z mniej zasłoniętych bram. Dalsza droga i tak prowadzi mnie wokół obiektu.

Zmierzam na północ ciągnącą się kilometrami aleją Avenida Arequipa, miejskim deptakiem pod palmami, raz po raz skręcając w sąsiednie uliczki żeby zobaczyć upatrzone wcześniej miejsca. Po Huaca Pucllana i zwykłych ulicach miasta, mój kolejny cel wygląda jak absurdalny żart miejskiego architekta, zupełnie z innej bajki, jak wklejony tam w Photoshopie. Budowla jakie dotychczas widziałem tylko dwa razy: w Billund i Windsorze. W obu przypadkach w Legolandzie.

Zamek Castillo Rospigliosi, zbudowany w 1929 roku przez spadkobierców włoskiej rodziny szlacheckiej, miał nawet gościć hiszpańskiego króla Alfonsa XIII.

Błąkając się po mieście “na azymut” natrafiam na kilka polskich akcentów. Pierwszy z nich to pomnik Papieża-Polaka Jana Pawła II. Nieco później trafiam pod Asociación Educativa Nicolás Copérnico, Stowarzyszenie Naukowe Mikołaja Kopernika; a wśród murali otaczających peruwiański Stadion Narodowy znajduję postać łudząco podobną do “naszego” Grzegorza Krychowiaka.

Międzynarodowe miasto! Park chiński, Vaclava Havla, Kennedy’ego, nawet “nasza” tutaj Maria Reiche to przecież z urodzenia Niemka, nie Peruwianka.
Jak widać, nie zabrakło również akcentów polskich. O wiedzy przeciętnego Peruwiańczyka o Polsce miałem się zresztą przekonać później tego dnia.

Plaza San Martin. Siadam na rozgrzanym murku pod pomnikiem, trawię obiad, wystawiam twarz do słońca, myślę o niczym. Na ziemię sprowadza mnie przechodzień, który zasiada obok i wystawia na poważną próbę mój hiszpański. Pyta skąd jestem, co robię w Peru, pyta o Polskę, rozbawia mnie do łez pytaniem “to ile tam u was trwa zima? 8 miesięcy?”. Opowiada o swoich własnych wyprawach po Peru, o okolicy z której pochodzi, o tajemniczych odkryciach archeologicznych w okolicach Nazca których jest fascynatem. Mija pewnie z godzina zanim postanawiam ruszyć dalej, w końcu mam jeszcze sporo do zobaczenia. Lekcja języka , motywacja do nauki , dla autorów Duolingo .

Kolejny mój cel: Plac Manco Capac. Miesiąc temu ominąłbym to miejsce z błogiej nieświadomości, dziś świetnie pamiętam z opowieści Pepe Galletas w drodze do Machu Picchu: Manco Capac to legendarny założyciel królewskiej dynastii Inków. Kolejne miejsce, gdzie w zasięgu wzroku nie mam drugiego białego człowieka. Lokalnych turystów za to nie brakuje, pod pomnikiem wciąż ktoś pozuje do zdjęć.

Następny przystanek to już Plaza de Armas, zwana także Plaza Mayor de Lima. Jedno z najważniejszych miejsc w mieście, uważane za jego kolebkę, znajduje się w historycznym centrum Limy. Wokół placu rozlokowane są najważniejsze budynki stolicy Peru: Palacio de Gobierno, czyli siedziba prezydenta i rządu, ratusz Palacio Municipal de Lima, katedra św. Jana wraz z przylegającym do niej pałacem arcybiskupim. Cały stołeczny splendor władzy przy jednym placu.

Z Plaza de Armas już tylko kilka kroków dzieli mnie od La Muralla, parku utworzonego w miejscu historycznej dzielnicy, zbudowanej w latach 1684-1687. Na miejscu można zobaczyć pozostałości ówczesnych zabudowań, fundamenty prostych domków składających się z pojedynczego pomieszczenia.

Obok pomnik Francisco Pizarro, który wywołuje u mnie mieszane uczucia. Jakoś trudno mi uwierzyć w autentyczną miłość Peruwiańczyków do hiszpańskiego najeźdźcy, jednego z konkwistadorów, którzy zdziesiątkowali lokalną ludność. Według danych Wikipedii, od roku 1520 do 1571 populacja Peru zmniejszyła się z około 10-12 milionów do mniej niż 3 mln i dalej kontynuowała trend spadkowy, a główną przyczyną śmierci były przywiezione z Europy choroby, w tym ospa.

Park La Muralla oferuje także piękny widok na niedaleką, niesamowicie kolorową dzielnicę miasta, ulokowaną na zboczu wzgórza Cerro San Cristóbal.

Ostatni punkt na mojej trasie po Limie to klasztor św. Franciszka, określany jako największy w całej Ameryce Łacińskiej. W porównaniu z zabudowaniami sąsiedniej La Muralla wprost poraża przepychem i bogactwem, kontrastując ostro z maleńkimi, prostymi domkami zbudowanymi ponad 100 lat później.

Obrazy, freski, mozaiki, witraże, ogromne przestrzenie i potężna zakonna biblioteka – jak przystało na ślubujących ubóstwo franciszkanów, klasztor opływa w niewyobrażalne dla ówczesnej ludności luksusy. Wszystko to ufundowane hojnymi datkami wiernych, płacących za możliwość pochówku “blisko Boga”, w znajdujących się pod klasztorem katakumbach.

Niestety w całym obiekcie obowiązuje bezwzględny zakaz fotografowania.

Kiedy kończę zwiedzanie i opuszczam klasztor słońce już zachodzi, a dzień chyli się ku końcowi. Wracam do mojego The Lighthouse B&B, odbieram plecak, dziękuję Duncanowi i jego rodzinie za gościnę i ruszam na lotnisko.

Dzięki za wszystko Peru, było cudownie! Teraz czas na kolejną przygodę!

No dobra, czas się przyznać. Nazbierały mi się spore zaległości w blogowaniu…
Jak się okazało: zwiedzanie + planowanie i rezerwowanie kolejnych przystanków + blogowanie + poszukiwania nowej pracy = bardzo ambitny pomysł na wakacje…

Pora na plan naprawczy. Od dziś będę pisał na bieżąco o tym co się dzieje teraz,
a w międzyczasie uzupełniał luki w relacji z wcześniejszych etapów wyprawy.
Na początek: Machu Picchu, ostatni z Nowych 7⃣ Cudów Świata na mojej trasie!

Bazę wypadową do Machu Picchu stanowi miasto Cuzco, skąd lokalni operatorzy oferują różnorodne opcje: od jednodniowej wycieczki autobusowo-kolejowej, po kilkudniowe wyprawy wysokogórskie których celem i metą są słynne inkaskie ruiny. Decyduję się na wersję 4-dniową i wędrówkę starożytnym szlakiem Inków.

Malowniczo ulokowane w dolinie w paśmie Vilcabamba w peruwiańskich Andach, Cuzco znajduje się na średniej wysokości 3 400 metrów nad poziomem morza, a najwyższy w okolicy szczyt, pokryta lodowcem góra Salkantay, sięga aż 6 274 m. Przy wyprawie na takie wysokości zaleca się 2-3 dniową aklimatyzację, na którą jednak w moich (przesadnie?) ambitnych planach zwyczajnie brakuje czasu – co powoduje nieco obaw przed chorobą wysokościową. Ale spróbować muszę!

We wtorek wczesnym popołudniem samolotem z Limy dostaję się do Cuzco. Pierwsze wrażenie rzeczywiście dziwne: oddycha się trochę inaczej, czuję się jakby pusty w środku, po angielsku nazywałem to lightheaded. Walczę z tym spacerując po mieście i jeszcze przed spotkaniem organizacyjnym o godzinie 18 wszystko wydaje się wracać do normy. Poznaję swoich towarzyszy wyprawy oraz przewodników, wracam do hotelu na krótki nocleg i o 4:30 stawiam się na zbiórkę, z której busik zabiera całą naszą grupę w miejsce startu pieszej wędrówki.

Naszej 15-osobowej grupie towarzyszy dwóch lokalnych przewodników, a także… szef kuchni i 23 aż tragarzy! Oprócz namiotów i zapasów jedzenia, w czasie wyprawy poniosą oni nasze bagaże. Każdemu turyście przysługuje limit 7 kg, z których 2 kg przypada na wypożyczony ciepły śpiwór, a 1 kg dmuchany materac. Pozostałe 4 kg pozwala nam jednak zdeponować zapasowe ubrania i kosmetyki, a samemu podróżować lekko i przyjemnie, tylko z małym podręcznym plecakiem.

Trasa startuje z wysokości 2 700 metrów n.p.m. i od samego początku oferuje niezapomniane widoki i spektakularne krajobrazy, na przykład takie:

Biorąc pod uwagę, że wędrujemy po górach których wysokość sięga ponad 6 km – pierwszy odcinek nie jest zbyt wymagający. W jakieś 4 godziny (z przerwami na odpoczynek) pokonujemy nieco ponad 10 km, przy zaledwie 300 m przewyższeń (w górę i w dół). Jeszcze przed przerwą na lunch trafiamy na pierwsze inkaskie ruiny, gdzie przewodnik objaśnia, że charakterystyczny widok starasowanego zbocza to tutejszy sposób na uprawy rolnicze – głównie ziemniaki i kukurydza, które na tej wysokości podobno mają się świetnie.

Po posiłku i krótkiej przerwie na sjestę rozpoczynamy drugi etap wędrówki tego dnia i tym razem trasa prowadzi już systematycznie w górę.

Do pierwszego na trasie obozu docieramy w samą porę, krótko przed zachodem słońca. Na miejscu czekają już na nas rozstawione namioty, materace, śpiwory, popołudniowa herbatka a po niej solidna kolacja. Łatwo poznać że cały dzień wędrówki w palącym tego dnia peruwiańskim słońcu wszystkim dał się we znaki – mimo dość wczesnej pory, po jedzeniu wszyscy zmierzamy prosto do spania. Niemal natychmiast zapada błoga cisza przerywana jedynie nocnymi odgłosami tropikalnego lasu. Z żadnego z sąsiednich namiotów nie słychać rozmów.

Klub 4000

Drugiego dnia znów wstajemy wcześniej niż słońce i rozpoczynamy przygotowania do najtrudniejszego dnia wędrówki, które wyglądają mniej więcej tak:

• pobudka w wykonaniu portierów, serwujących gorący napar z liści koka – który ma pomagać w zapobieganiu chorobie wysokościowej
• pół miski wody na poranny prysznic – ciepłej, przynajmniej dla tych którzy skorzystają od razu, bo przy temperaturze ok. 10 stopni woda szybko stygnie
• solidne śniadanie które zapewni nam zapas energii na kilka godzin wspinaczki

Tak przygotowani wyruszamy w drogę, która tym razem prowadzi stromo w górę. Przed nami najwyższy punkt na trasie – przełęcz Warmiwañuska (Dead Woman’s Pass) na wysokości 4 215 metrów n.p.m., czyli ponad 900 metrów przewyższenia w ciągu pierwszych dwóch godzin od wyruszenia z obozu.

Dalsza droga prowadzi na szczęście głównie w dół, chociaż przed końcem dnia przyjdzie nam się wspinać jeszcze raz, tym razem na niecałe 4 tysiące metrów. Podobnie jak pierwszego dnia, więcej okazji do rozmów mamy na trasie i podczas posiłków niż wieczorem w obozie. Znów wyczerpani, zasypiamy krótko po kolacji.

Dead Woman’s Pass tydzień później

Jakiś tydzień-półtora po naszej wyprawie, na grupie którą wraz z pozostałymi uczestnikami założyliśmy na WhatsAppie w celu wymiany zdjęć, odezwali się nasi przewodnicy Pepe i Toro. Przesłali pozdrowienia ze szlaku – właśnie przemierzają Inca Trail kolejny raz – oraz poniższe zdjęcie warunków jakie zastali tym razem w najwyższym punkcie trasy. Zdaje się że mieliśmy naprawdę mnóstwo szczęścia!

W drodze

Wędrówka codziennie serwuje nam przepiękne widoki na otaczające nas szczyty, co dla mnie jest chyba największą atrakcją całego Inca Trail. Część naszej trasy została odrestaurowana w XX wieku, ale niektóre jej fragmenty to dalej oryginalny szlak Inków, przemierzany już setki lat temu przez ludzi zamieszkujących te tereny na długo przed hiszpańską konkwistą. W miarę pokonywania kolejnych kilometrów grupa często się rozciąga, co daje szansę na obcowanie z naturą sam na sam.

Chociaż celem naszej wędrówki jest oczywiście najbardziej znane inkaskie miasto Machu Picchu, już po drodze mamy okazję odwiedzić wiele innych pozostałości po tej wspaniałej południowoamerykańskiej cywilizacji. Widoki nierzadko dosłownie zapierają dech, i tak już utrudniony ze względu na rozrzedzone na tych wysokościach powietrze.

Logistyka

Trzeba przyznać że logistyka całej wyprawy jest zorganizowana perfekcyjnie, a nasz zespół przewodników, tragarzy i oczywiście szef kuchni dokładają wiele starań, żeby nasza wędrówka przebiegała bez problemów. Znacznym ułatwieniem jest również fakt, że nie musimy sami nieść całego swojego bagażu, w tym namiotów, śpiworów, materacy i zapasów jedzenia i wody na cztery dni. Na koniec każdego dnia czeka na nas w pełni przygotowane obozowisko i czteroosobowe namioty na każdą dwójkę podróżujących. Na jednym z postojów przytrafiły nam się nawet dość nietypowe odwiedziny:

Największą niespodzianką jest dla mnie poziom kateringu. Każdego dnia mamy zapewnione śniadanie, lunch na trasie, popołudniową herbatkę z popcornem i przekąskami, a krótko po niej kolację. Bogactwo wyboru jest wręcz nie do wiary jak na polową kuchnię na ponad 3 tysiącach metrów n.p.m., a szef kuchni spełnia wszystkie nasze zachcianki – jak choćby specjalne wegetariańskie dania dla dwójki turystów w naszej grupie którzy nie jedzą mięsa.

Trzeciego dnia wędrówki mamy do pokonania najkrótszy dystans, co daje nam szansę na bliższe poznanie naszych portierów i oczywiście pamiątkowe zdjęcia. Ustawiamy się w koło i każdy po kolei ma okazję się przedstawić i powiedzieć kilka słów o sobie. Skrzętnie korzystamy z okazji żeby serdecznie podziękować bagażowym za ich wysiłek i troskę o to, żebyśmy podróżowali wygodnie. Największe brawa dostaje oczywiście niezrównany szef kuchni!

Nasi przewodnicy Pepe i Toro znają się od lat. Kiedyś pracowali razem jako strażnicy w samym Machu Picchu, dziś, po ukończeniu dodatkowych kursów, prowadzą turystów takich jak my do tego pięknego zabytkowego miasta.
Odkąd pracują dla TreXperience, nasza wyprawa to jednak ich pierwsza okazja żeby przemierzyć ten szlak wspólnie. Relacje pomiędzy poszczególnymi przewodnikami robią na mnie naprawdę duże wrażenie. Spotkania z “konkurencją”, innymi grupami i firmami, przynoszą serdeczne powitania i przyjacielskie żarty. Rywalizacji ani zawiści nie odnotowałem. “Trochę” inaczej niż w polskich górach…

Machu Picchu

Czwarty i ostatni dzień wyprawy to najwcześniejsza pobudka – przed 3 rano! Wszystko po to, żeby do celu dotrzeć wcześniej niż inne grupy i mieć okazję zobaczyć Machu Picchu jeszcze zanim wypełni się turystami. Było warto – na punkcie kontrolnym meldujemy się jako pierwsza grupa i ruszamy na ostatni odcinek drogi do słynnych ruin. Przy Sun Gate, Bramie Słońca, spotyka nas jednak spore rozczarowanie – Machu Picchu ginie w chmurach!

Z czasem jednak poranna mgła czy też niskie chmury stopniowo się przecierają i w końcu udaje nam się zobaczyć pocztówkowy widok, jak go nazywają Pepe i Toro.

Do celu docieramy po pokonaniu łącznie ok. 50 kilometrów i ponad 2 700 metrów przewyższeń, co mój Garmin przeliczył na ponad 900 pięter – to jakby wspiąć się pieszo po schodach na Burj Khalifa, najwyższy budynek świata. Sześć razy!

Zdecydowanie jednak: BYŁO WARTO!

Na mojej liście ścisła czołówka wśród najbardziej zagadkowych miejsc na świecie.

Tajemnicze kształty, wyryte w pustynno-górzystym krajobrazie południowego Peru rękami starożytnych cywilizacji. Przekraczające sto metrów długości wizerunki roślin i zwierząt, linie i figury geometryczne. Dobrze widoczne jedynie z powietrza, z samolotu, dlatego odkryte dopiero niecałe sto lat temu, pomimo iż najstarsze z nich od dwóch i pół tysiąca lat opierają się tutejszemu brutalnemu klimatowi.

Kto? Jak? Po co? Dlaczego? Czy pomagali kosmici?

Wciąż więcej jest pytań niż odpowiedzi.

Dlatego po kolei.

Geoglify z Nazca

Gdzieś pomiędzy miejscowościami Palpa i Nazca bus Peru Hop zatrzymuje się. Niewielki parking przy samej “autostradzie” Panamericana, właściwie szerokie utwardzone pobocze. Ciasna budka strażników pobierających opłaty za wstęp. Wyblakłe od słońca tablice objaśniające gdzie jesteśmy i dlaczego właściwie.
Jest też wieża widokowa, z imponującą panoramą okolicy i otaczających nas gór. Słońce chyli się ku zachodowi, nagrzane powietrze wypełnia atmosfera tajemnicy.

Dopiero z pewnej wysokości da się zauważyć sekret skrywany przez to miejsce. 80-metrowy geoglif – wizerunek drzewa, obok niego ropucha i jaszczurka. Zupełnie niewidoczne chwilę temu, z poziomu gruntu. Nagle wyłaniają się niemal przy samym parkingu, rzut kamieniem od nas, tuż obok, tak blisko.

Może nawet za blisko – z perspektywy przeciętej na pół Panamericaną jaszczurki. Lokalny przewodnik wyjaśnił mi później, że w połowie XX wieku rząd peruwiański bardziej interesowało ukończenie budowy strategicznej drogi, łączącej kilkanaście krajów od Alaski po Argentynę, niż troska o mało znany wówczas zabytek. 

Geo…co?

Słowo geoglif, greckie (tak jak i hieroglif), oznacza rysunek, obrazek na ziemi.
Te tutaj stworzyły cywilizacje Paracas a później Nazca, mniej więcej między rokiem 500 przed naszą erą a 500 naszej ery, czyli na długo przed Inkami!

JAK ONI TO ZROBILI?

Banalnie prosto, sprytnie wykorzystując charakterystykę okolicznego terenu. Wzory powstały na ciągnącej się tu kilometrami pustyni, której powierzchnia składa się z dwóch warstw: wierzchnia to czerwono-brązowy od tlenków żelaza żwir, pod którym skrywa się jasna, szaro-żółta, wyraźnie kontrastująca gleba.

Paracas i Nazca “rysowali” więc, usuwając żwir i odkrywając spod spodu jasny piasek. Warstwa kamieni ma często zaledwie 10-15, czasem 30 cm głębokości i taką też głębokość ma większość geoglifów, co utrudnia czy wręcz uniemożliwia zobaczenie ich z poziomu gruntu.

I to się nie zniszczyło?

Konserwacją geoglifów zajmuje się tutejsza pogoda i klimat. Znajdują się w jednym z najbardziej suchych miejsc na Ziemi: trochę pada tu przez trzy miesiące, od stycznia do marca, później właściwie wcale. Strona climate-data.org dla Nazca prognozuje ZERO dni deszczowych od początku maja do końca września, a dla okolicznego Changuillo – zero od kwietnia do listopada.

Bogaty w żelazo wierzchni żwirowy płaszcz pustyni jest na tyle ciężki, że nie narusza go tutejszy słaby powiew wiatru. Zagłębienia odkrywające jasny piasek kondensują poranną wilgoć, a za dnia są wypiekane jak w piecu przez palące pustynne słońce, przez co powstaje wypalona na kształt gliny powłoka ochronna.

Zdarzają się malutkie trąbki powietrzne (widziałem!) które ponoć działają na geoglify jak naturalny odkurzacz, wysysając z wykopanych przed wiekami zagłębień niepożądane obiekty i oczyszczając ich powierzchnię.

Jesteśmy w słynnym Pierścieniu Ognia, zdarzają się tu więc i trzęsienia ziemi, ale nawet one nie są w stanie zaszkodzić starożytnym rysunkom na pustyni.

Nazca – miasteczko

Po wizycie na wieży ciekawość tego miejsca aż we mnie buzuje. Podjeżdżamy jeszcze kawałek do miasteczka Nazca, a potem robię hop off z busa Peru Hop i zostaję tu na kolejne dwie noce. Hotelik zarekomendowany przez Peru Hop uroczy, kameralny i prawie zupełnie pusty. Zaskoczył mnie też fakt, że z całego busa tylko ja tu wysiadałem i zostawałem na dłużej – reszta pędziła dalej na południe, w kierunku Arequipa i Puno, z których ja ostatecznie zrezygnowałem.

W hotelowym lobby właściwie najpierw wita mnie makieta okolicy i geoglifów, a dopiero potem biurko, recepcja i obsługa. Melduję się, odświeżam po podróży, porzucam plecak i ruszam na spacer po miasteczku – na pierwszy rzut oka zupełnie nieturystycznym. Życie płynie tu w typowo latynoskim tempie, spokojnie i leniwie. W każdym skrawku cienia ludzie kryją się przed palącym słońcem. Główną ulicą raz po raz suną fale samochodów, a w przerwach między nimi nastolatek na BMX-ie wyczynia akrobacje, wskakując z jezdni pod wysoki krawężnik. Na każdym kroku widać geoglify – od magnesów i breloczków w sklepach z pamiątkami, po malunki na ścianach i przystanki autobusowe.

Idę główną ulicą w kierunku Plaza de Armas – taką nazwę nosi główny plac każdego chyba miasta i miasteczka w krajach hiszpańskojęzycznych.

Nie mam daleko – to zaledwie kilkaset metrów od hotelu. Po drodze mijam pojedyncze kawiarnie i restauracje oraz niezliczone stoiska z akcesoriami do telefonów – mógłbym tu zaopatrzyć na resztę życia siebie i całą rodzinę w etui, ładowarki, kable itp. W jednym ze sklepów z pamiątkami moją uwagę przyciągają nietypowe zestawy do szachów, co znów wprawia mnie w zadumę nad tutejszą, inną niż europejska percepcją “odkrycia” Ameryki przez konkwistadorów.

Na samym Plaza de Armas mnóstwo ludzi. Kilkuletnie chłopaki gonią za piłką, obok paru innych śmiga na hulajnogach. Trochę starsze dziewczyny grają w siatkówkę (chociaż też piłką “do nogi”). W centrum placu jak na mównicy, bardzo niezadowolona pani wykrzykuje swoje racje, spacerując przy tym jak tygrys w klatce – kilka kroków przed siebie i zwrot. Nie porywa jednak za sobą tłumów. Może rzeczywiście okres politycznych niepokojów Peru ma już za sobą.

Następnego ranka wstaję przed budzikiem, gotowy na nadchodzącą przygodę: widokowy przelot samolotem nad najsłynniejszymi geoglifami. Słowo “przygoda” nabiera zresztą dodatkowego znaczenia, kiedy o potwierdzonej dzień wcześniej z przewodnikiem Peru Hop godzinie nie pojawia się mój transport na lotnisko.
Po pół godzinie oczekiwania wyruszam tam pieszo, w międzyczasie odkrywając, że lot jest jednak o 11, a nie o 9:30. Dzięki spacerowi mam okazję zobaczyć inną część miasta. I niezły ubaw na widok miny strażnika przy szlabanie wjazdowym na teren lotniska. Mógł jeszcze nie widzieć turysty docierającego tam pieszo.

Całe lotnisko to właściwie jeden mały hangar w którym znajduje się hala przylotów i odlotów, odprawa i ważenie pasażerów (!); a wokół niego kilka straganów z pamiątkami i kawiarnia z lodami, z czego skrzętnie korzystam, skoro i tak czekam. Do maszyny odprowadza nas sam pilot, który przed startem musi jeszcze wykazać niemałe zdolności fotograficzne – wszyscy po kolei pasażerowie przekazują mu swoje telefony, z prośbą o pamiątkowe zdjęcie z awionetką. Wchodzimy na pokład, zajmując miejsca z góry przydzielone według wagi – mnie przypada fotel zaraz za plecami pilotów, tak blisko że ledwo mieszczę nogi. Trochę już w życiu polatałem, ale takim “przytulnym” maleństwem jeszcze nigdy.

Zupełnie jak w helikopterze zakładamy pokładowe słuchawki – przez które pilot będzie opowiadał o geoglifach na trasie – i po chwili jesteśmy gotowi do startu. Przelot przypomina rollercoaster: niewielki samolot tańczy w podmuchach wiatru, a my nieustannie kręcimy beczki nad geoglifami, raz w prawo, zaraz potem w lewo, sprawiedliwie dając szansę na “och!”, “ach!” i pamiątkowe zdjęcie turystom po obu stronach maszyny. Wszystko na wysokościach jakiś 600 metrów nad ziemią.

Pomimo pojedynczych wzmianek sięgających XVI wieku, geoglify Nazca były zupełnie nieznane aż do XX wieku i popularyzacji lotnictwa, a swoją dzisiejszą sławę zawdzięczają w dużej mierze trzem osobom.

Pierwszą z nich był lokalny archeolog Toribio Mejía Xesspe, który zauważył je podczas wycieczki górskiej w te okolice w 1927 roku, a później zabiegał o ich badania, m.in. podczas międzynarodowej konferencji antropologów w 1939.

Wyzwanie podjęła Niemka, Maria Reiche Grosse-Neumann. Mając 29 lat wyjechała do Peru do pracy, najpierw jako guwernantka i nauczycielka, by wkrótce zostać asystentką amerykańskiego historyka Paula Kosok, badającego starożytne systemy irygacyjne. Oboje zafascynowali się liniami Nazca od momentu przelotu nad okolicą w 1941 roku. Pani Maria dołączyła do zespołu naukowego Paula Kosok (ona oraz Richard P. Schaedel) i poświęciła tym badaniom resztę swojego życia.

Dziś znana jako “Dama pampy w Nazca” czy “Lady of the Lines”, wspominana w Peru z szacunkiem i sympatią. W dużej mierze dzięki jej wysiłkom, w 1994 roku geoglify Nazca zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Trzecia postać, najbardziej kontrowersyjna, niewątpliwie również przysłużyła się dzisiejszej popularności Nazca. Erich von Däniken, szwajcarski pisarz i publicysta, zyskał sławę dzięki hipotezie o “starożytnych kosmitach” – wizytach na Ziemi istot pozaziemskich tysiące lat temu i ich wpływie na rozkwitające wówczas cywilizacje. Däniken, który sam miał okazję lecieć nad tajemniczymi geoglifami, w swojej książce z 1968 roku zatytułowanej “Chariots of the Gods?” (“Rydwany Bogów?” albo “Wspomnienia z przyszłości”) uznaje linie Nazca za specjalnie oznakowane… lądowiska dla statków kosmicznych.

Piramida

Jak przystało na miejsce zamieszkane od ponad dwóch tysięcy lat, Nazca to nie tylko geoglify na pustyni. Po locie, wciąż na lekko miękkich nogach, jeszcze tego samego popołudnia mam w planie kolejną wycieczkę, tym razem do… piramidy! Przewodnik, Carlos, zjawia się punktualnie o czasie. Tego dnia jestem jedynym turystą w jego grupie, dlatego zamiast zwyczajowego busika – przyjeżdża swoim prywatnym samochodem.

Krótko za granicami miasteczka kończy się asfalt. Gruntowa droga prowadzi wprost w pustynny krajobraz, przecina wyschnięte koryta dawnych strumieni. Mijamy pojedyncze zabudowania, czasem pola uprawne – głównie kukurydzy i awokado, niezbyt duże i wszystkie bez wyjątku sztucznie nawadniane. Carlos swobodnie mówi po angielsku, nie muszę się więc silić na mój wciąż ograniczony hiszpański. Opowiada o krajobrazie za oknem, o życiu w Nazca, o swoim ojcu który tymi drogami codziennie po kilkanaście kilometrów rowerem dojeżdżał do szkoły. Dziś dzieci mają wygodniej, zbiera je szkolny autobus.

Do pokonania mamy zaledwie dwadzieścia kilka kilometrów, co szutrową drogą przez pustynię zajmuje dobrych 45 minut. Wreszcie docieramy do Cahuachi – pozostałości po cywilizacji Paracas, panującej w okolicy około 800 do 100 roku przed naszą erą, czyli jeszcze przed ludem Nazca i na dłuuugo przed Inkami. Piramida okazuje się dosłownie ulepiona z błota czy też gliny, wypalonej w słońcu. Carlos opowiada, że jest częścią kompleksu świątyń – najwyższy kapłan stawał na jej szczycie, tak by wszyscy zgromadzeni poniżej mogli go widzieć i słyszeć. Trochę wieje grozą – prawdopodobnie w tym miejscu składano ofiary z ludzi. Mogły też odbywać się wyścigi o to, kto ofiarnej śmierci uniknie – u stóp piramidy znajduje się bowiem tajemniczy labirynt. O Paracas wciąż wiemy niewiele.

Cahuachi jest zresztą wciąż czynnym stanowiskiem archeologicznym. Znów mam szczęście: międzynarodowa grupa badaczy pod włoskim przewodnictwem już za miesiąc czy dwa kolejny raz zamknie to miejsce dla turystów, być może aby odkryć kolejny z budynków w kompleksie. Ten sam Włoch wraca tu od lat, systematycznie odkrywając sekrety skrywane przez peruwiańskie piramidy. Carlos wspomina, że gdy zaczynał jako przewodnik, miał tylko jeden budynek do pokazania turystom.

Droga powrotna. Wokół nas znów pustynia, a przed nami jeszcze jedna atrakcja – widoczny na zdjęciu poniżej biały szczyt to druga najwyższa… wydma na świecie! Cerro Blanco, czyli Białe Wzgórze, sięga 1 176 metrów od podnóża i 2 080 metrów nad poziomem morza. Nieśmiało skryte za innymi wzgórzami tworzy cudowny wprost krajobraz, gotowy kadr na pocztówki z podróży.

Nie ma wody na pustyni…

Następnego ranka znów spotykam Carlosa i ruszamy na kolejną wycieczkę. Pierwotnie miało być o 13, ale znów jestem jedynym załogantem, więc ustalamy że zaczniemy wcześniej żeby uniknąć największego upału. Co zresztą okazuje się świetną decyzją, bo kiedy docieramy na miejsce – nie ma tam nikogo więcej.

Tym razem jedziemy znacznie krócej: puquios, starożytne akwedukty Paracas, znajdują się bowiem zaraz za miastem. Carlos oprowadza mnie po systemie studni, połączonych ze sobą wodociągiem na dnie w tak przemyślny sposób, że grawitacja, wiatr i różnice ciśnień powodują zbieranie się tam gruntowej wody. Patrzę zatem na akwedukt równie stary jak rzymskie, wciąż działający! Na pustyni!

Oprócz samych studni puquios, w tym miejscu na prawdę nie brakuje smaczków. Przewodnik pokazuje mi geoglif na zboczu niedalekiego wzgórza, który ponoć jest “podróbką” – wizerunek pumy czy też kota wygląda nieco inaczej niż pozostałe, trochę nieudolnie, brak mu regularnych linii, podobno jest też znacznie młodszy. Wyjaśnia, że rosnące wokół drzewa warango były dla Paracas drogowskazem do wód gruntowych, wskazując właściwe miejsca do budowy akweduktów jak ten. Bardzo podoba mi się też zaśpiew jednego z tutejszych ptaków, brzmi jak połączenie żabiego kumkania ze słowem “wow!”. Posłuchajcie sami.

W drodze powrotnej do hotelu wychodzą na jaw ukryte motywy Carlosa do przesunięcia wycieczki na wcześniejszą godzinę. Dziś o 13 lokalna drużyna piłkarska gra domowy mecz. Pod stadionem powoli zaczynają zbierać się kibice, do których należy i mój przewodnik – fan piłki i tutejszy stadionowy wyjadacz. Mieszka niedaleko, po odstawieniu mnie do hotelu wybierał się prosto tam.

Druga liga peruwiańska. Brzmi jak coś dla mnie! Muszę tylko niczym Kopciuszek wybiec przed końcem, bo już o 14:30 zbiórka, a o 15 odjazd autobusu Peru Hop. Wracam więc pod stadion i kupuję dwa bilety. Chwilę czekam na powrót Carlosa. Wreszcie jest, wchodzimy. Kontrola biletów. Kontrola bezpieczeństwa? Nie wolno z plastikową butelką. Do plecaka mi nawet nie zajrzeli Wchodzimy na trybuny – wysoko, prawie do najwyższego rzędu. Carlos wie co robi – tam chowamy się w cieniu skąpego zadaszenia. W czasie meczu dzieciaki z turystyczną lodóweczką sprzedają lody, a w przerwie mój przewodnik znika na chwilę i wraca z workiem pełnym empanadas, lokalnych sporych pierogów wypiekanych w piecu i jedzonych tu tak jak w Polsce kanapki. Na boisku walka, na trybunach piknik.

[ … ]

Około 14:45 Santos de Nazca kończą mecz i niestety przegrywają z przyjezdnym LLacuabamba 0:1, a ja docieram do hotelu po plecak i na miejsce zbiórki tuż obok. Jak się okazuje – dosłownie w ostatniej chwili, prawie mieli odjeżdżać beze mnie. Szczęśliwie pojawiłem się zanim zdecydowali się na tak drastyczne posunięcie.

Wciskam się na pokład wypełnionego już po brzegi busika i ruszam w trasę, która zajmie resztę dnia. Te same miejsca w odwrotnej kolejności: Huacachina, Paracas, późnym wieczorem Lima. Wciąż pod ogromnym wrażeniem tajemnic Nazca, przed spaniem wychodzę jeszcze na spacer po okolicy, rozprostować nogi po podróży. Przede mną kolejny rozdział peruwiańskiej przygody: lot do Cuzco, a stamtąd czterodniowa wyprawa przez góry do Machu Picchu!

Stresujecie się przed podróżą? 

Ja prawdę mówiąc wcale.

Przez lata wypracowałem sposoby na unikanie nerwów związanych z wyjazdami. Pakowanie zwykle rozpoczynam dobrych kilka dni wcześniej, przynajmniej jeśli chodzi o specyficzne, strategiczne gadżety niezbędne na konkretnej wyprawie. Zestaw ubrań i kosmetyków dopakować potem bardzo łatwo. Z wyprzedzeniem zbieram potrzebne informacje, zawczasu przygotowuję się mentalnie na to co nieprzyjemne (typu czekanie w kolejkach na lotnisku) oraz staram się przewidzieć potencjalne problemy i “na zapas” znaleźć ich rozwiązania, zgodnie z zasadą “hope for the best, prepare for the worst“. Wówczas nawet jeśli coś pójdzie nie tak – jestem przygotowany, postępuję po prostu według z góry przemyślanego planu. 

Dzięki takiemu podejściu, przez pierwszy miesiąc wyprawy dookoła świata nie przeżyłem chyba żadnego prawdziwego stresu. Owszem, trochę obaw jak poradzę sobie pierwszy raz za kierownicą z prawej strony auta. Ale zdążyłem też samemu sobie wytłumaczyć, że w kraju prawie wielkości Polski przy 5 mln mieszkańców ruch drogowy nie może być aż taki zły. Na szczęście miałem rację.

Przyznaję jednak, że wypad do Peru musiał przyprawić mnie o kilka dodatkowych siwych włosów. Zwłaszcza na brodzie, gdzie z jakiegoś powodu pojawiają się u mnie w pierwszej kolejności. Plany sypiące się na 2-3 dni przed przyjazdem, informacje o niepokojach politycznych i trudności ze zdobyciem wiarygodnych i aktualnych informacji na pewno nie pomagają podróżować bezstresowo. 

Pierwotnie trasa mojego przejazdu przez Peru miała wyglądać tak: 

Ostatecznie jednak, po perypetiach opisanych w poście o Chile, byłem zmuszony nieco skrócić i zmienić trasę. Najpierw zrezygnowałem z Puno – jedynego miejsca w Peru gdzie ponoć dalej nie jest do końca bezpiecznie i zdarzają się zamieszki. Później doszedłem do wniosku, że cały plan jest za bardzo napięty czasowo i najlepiej będzie dojechać tylko do Nazca, potem wrócić autobusem do Limy i stamtąd polecieć samolotem do Cuzco. Droga z Nazca do Cuzco to bowiem około 650 kilometrów przez Andy, wg Google Maps prawie 14 godzin samochodem, autobusem z pewnością jeszcze dłużej. Tymczasem przelot trwał 80 minut.

Przedtem jednak czekało na mnie Paracas z wycieczką na wyspę Islas Ballestas, wydmy wokół oazy Huacachina, a także Nazca ze słynnymi geoglifami.

Paracas

Pierwszy przystanek objazdowej wycieczki organizowanej przez Peru Hop wypada w niewielkim miasteczku portowym Paracas. Zatrzymuję się tam zaledwie na kilka godzin, bez noclegu. Przed główną atrakcją tego krótkiego przystanku mam nieco czasu wolnego na spacer po plaży i najbliższej okolicy.

Największą i najsłynniejszą atrakcją Paracas są rejsy do znajdujących się niedaleko wysp Islas Ballestas, rezerwatu ptactwa i zwierząt morskich. Grupą około 20-30 osób wsiadamy na turystyczną łódź motorową i wzdłuż malowniczego wybrzeża suniemy po spokojnej wodzie w kierunku ptasiego siedliska. Po drodze mijamy Kandelabr – pierwszy geoglif jaki mam okazję zobaczyć, przedsmak tego co mam nadzieję zobaczyć po dotarciu do południowego krańca mojej trasy, czyli Nazca.

Wyspy Ballestas stanowią tereny lęgowe rozlicznych gatunków ptaków, w tym – zaskakująco – pingwinów! Zupełnie niespodziewanie w tropikalnym klimacie Peru można tam bowiem zobaczyć niewielkie pingwiny Humboldta. Na kamienistych wybrzeżach wylegują się także stada fok oraz lwów morskich – po hiszpańsku nazywanych zresztą lobos marinos, czyli wilkami morskimi. Co ciekawe, wyspy generują wielomilionowe przychody ze sprzedaży guano, czyli ptasich odchodów!

Huacachina

Prawdziwa pustynna oaza. Najprawdziwsza. Małe jeziorko otoczone bezkresem piasku, niesionego przez wiatr po pozornie tylko nieruchomych wydmach. Huacachina to właściwie pojedyncza ulica otaczająca naturalny zbiornik wody gruntowej, jedna czy dwie linie zabudowy, kilka hoteli, sklepików i restauracji.
Stała populacja – zaledwie około stu mieszkańców. Plus dziesiątki tysięcy odwiedzających każdego roku. Nazwa Huacachina pochodzi z języka keczua: wakachina oznacza dosłownie “strzec, skrywać” i prawdopodobnie została skrócona z wakachina qucha, czyli “ukryta laguna”.

Drobny, niesiony wiatrem pył pcha się do ust i nosa, w każdą szczelinę w ubraniu, do plecaków turystów którzy przyjeżdżają i odjeżdżają, czasem szybciej niż są w stanie zauważyć okoliczni mieszkańcy. Pustynia trwa. Człowiek jest na niej jak ziarenko piasku – ulotny, nietrwały, nic nieznaczący. Ślady pozostawione przez turystów zostają zatarte piaskiem w ciągu zaledwie kilku chwil. 

Legenda głosi, że oazę stworzyła piękna lokalna księżniczka. Przygotowując się do kąpieli zrzuciła ubrania, spojrzała w lustro i zauważyła mężczyznę-myśliwego za swoimi plecami. Wówczas uciekła w popłochu, porzucając lustro, które z czasem zamieniło się w jezioro. Zwoje jej płaszcza, powiewającego na wietrze podczas ucieczki, stworzyły okoliczne piaszczyste wydmy. Niektórzy twierdzą, że sama księżniczka dalej mieszka w tym miejscu, przemieniona w syrenę. 

Oprócz malowniczych widoków, hotelowego basenu i spacerów wokół jeziora, główne atrakcje Huacachina to niewątpliwie przejażdżka pustynnym łazikiem oraz sandboarding – zjazd na desce ze szczytu wydmy, jeden z dwóch sposobów: tradycyjnie, jak na snowboardzie, we wpinanych w deskę specjalnych butach;
albo na desce bez wiązań, leżąc na brzuchu twarzą w dół.

Drugiej wersji nie próbowałem, ale sądząc po reakcjach innych turystów – zabawa musiała być przednia. Wariant klasyczny przypominał jazdę po śnieżnym puchu, gdzie ciężar ciała trzeba przenieść mocniej do tyłu aby nie zakopać się w piasku – z tą różnicą, że większe tarcie szybciej redukuje prędkość i utrudnia skręcanie.

Po popołudniowych zabawach z sandboardingiem zmywam z siebie morską sól z Paracas i tutejszy pustynny piasek. Na nocleg zostaję w Huacachina, a następnego ranka po śniadaniu wyruszam autobusem dalej na południe, w kierunku jednego z najsłynniejszych miejsc Peru. Kolejny wpis będzie właśnie o nim.

Prawdę mówiąc, do Chile w czasie tej podróży trafiłem zupełnym przypadkiem. Podczas rozmowy z Niki i rezerwacji lotów szukaliśmy sposobu na przedostanie się z Nowej Zelandii do Peru. Najlepsze połączenie jakie znaleźliśmy wymagało przesiadki w Santiago. Zdecydowałem więc powtórzyć motyw z Sydney i rozbić długą, dwuetapową podróż na dwie części, a w międzyczasie spędzić trzy dni w stolicy Chile i sprawdzić co ciekawego ma do zaoferowania.

Najdłuższy dzień świata

Niedziela 16 kwietnia na kilka sposobów była dla mnie wyjątkowa. Pierwszą część dnia spędziłem jeszcze w Auckland, przy komputerze, na rezerwacji przejazdów autobusowych po Peru i wyprawy na Machu Picchu. Wylot z Nowej Zelandii o godzinie 18:15 pozostawił mi sporo czasu na próby poskładania elementów układanki w sensowną całość. Z hostelu wyjeżdżałem w pełni usatysfakcjonowany i z gotowym planem na kolejne dwa i pół tygodnia. Tym samym zasłużyłem sobie na pełen relaks na pokładzie samolotu: książka, muzyka, drzemka i zabawa na ekranie wbudowanym w fotel przede mną.

Śledząc trasę i postępy lotu zauważam coś ciekawego. Z mapy wynika, że byliśmy bliżej południowego bieguna nawet niż Przylądek Horn, którego współrzędne to:

55°58′48″ S 67°17′21″ W

Tym samym pobijam ustanowiony wcześniej w Nowej Zelandii rekord życiowy podróży na południe – na trasie między Queenstown a Milford Sound mijałem specjalną tabliczkę wyznaczającą 45. równoleżnik szerokości południowej.

Po 11 godzinach lotu, w Santiago de Chile ląduję o 13:15. W niedzielę, 16 kwietnia. Tego samego dnia i 5 godzin wcześniej niż wylot z Auckland!

A nawet Albert Einstein twierdził, że podróże w czasie nie są możliwe!

Wyjaśnienie tego paradoksu znajdziecie na przykład tutaj.

Life is a rollercoaster…

Szukanie noclegów przez internet ma to do siebie, że raz trafi się lepiej, raz gorzej. Hostel Maktub Brasil do którego trafiłem w Santiago był w mojej ocenie miejscem wspaniałym: gościnnym, spokojnym i urokliwym. Przy zameldowaniu dostałem nawet w prezencie lokalną kartę sim, której nie udało mi się kupić na lotnisku!

Pora wciąż wczesna i słońce wysoko na niebie, trzeba więc działać w zgodzie z nową strefą czasową i próbować unikać jet laga. Porzucam więc bagaż i wyruszam na pierwszy spacer po okolicy, rozejrzeć się po mieście i upolować jakiś obiad .

Wieczorem wracam do hotelu i szykując się do spania sprawdzam jeszcze maila. Okazuje się, że nie był to dobry pomysł. Wiadomość którą otrzymałem na pewno nie pomoże mi dobrze przespać nocy, nawet po tak długim dniu. Napisał do mnie przedstawiciel przewoźnika autobusowego z którym miałem podróżować po Peru, a wiadomość zaczyna się mniej więcej od takich słów:

Chcieliśmy tylko uprzedzić, że z uwagi na aktualną sytuację w kraju wielu naszych pasażerów anulowało lub odroczyło w czasie swoje wakacje, przez co mamy znacznie mniejsze niż zwykle obłożenie i będziemy organizować transport zastępczy na niektórych zarezerwowanych przez ciebie trasach.

Chwila, moment! Jaką aktualną sytuację w kraju???

Zaglądam na stronę polskiego MSZ i znajduję taką notkę:

Nie wygląda to dobrze! Na liście jest połowa miejsc które planowałem odwiedzić! Dopiero co dzisiejszego ranka ułożyłem wreszcie plan zwiedzania, a tu wszystko sypie się jak domek z kart! Zmęczenie podróżą i trwającym już ponad 30 godzin dniem nie pozwala mi jednak przeanalizować sytuacji na spokojnie, więc decyduję jednak spróbować zasnąć, a problemem zająć się jutro od samego rana. Zresztą w niedzielę o godzinie 22 i tak niczego nie załatwię…

Wycieczka do ambasady

Kolejny ranek plus wypoczęta głowa pozwalają mi na świeże spojrzenie na temat i przynoszą olśnienie. Przecież w Santiago musi być nasza ambasada, a tam na pewno da się dowiedzieć więcej o aktualnej sytuacji w sąsiednim kraju! To co wygląda strasznie na drugim końcu świata (z perspektywy Polski) lokalnie może przedstawiać się zupełnie inaczej. Poza tym strony MSZ moim zdaniem przesadnie straszą turystów – na przykład czytając o Turcji znalazłem takie informacje:

Pocieszony takimi myślami wyruszam w kierunku ambasady, ale jedyne co tam znajduję to jednak kolejny zawód:

Po pierwsze, konsulat przyjmuje petentów łącznie przez 9 godzin w tygodniu. Poza tym na spotkanie trzeba się wcześniej umówić telefonicznie lub mailowo. Szkoda że tej informacji nie da się znaleźć w internecie. Zresztą z perspektywy czasu – pojęcia nie mam dlaczego liczyłem na pomoc Polski w czymkolwiek. Przypomina mi się za to stara, sprawdzona zasada:

Umiesz liczyć? Licz na siebie!

Sky Costanera

Dzień mija nieubłaganie i żeby jakoś go uratować – czas sprawdzić co ciekawego można zobaczyć w okolicy do której dotarłem. Rzut oka na mapę i już wiem gdzie teraz się udać: całkiem niedaleko znajduje się Sky Costanera, jedno z miejsc które i tak chciałem odwiedzić w czasie wizyty w Santiago.

Sky Costanera to najwyższy budynek w całej Ameryce Południowej (300 metrów)! Tarasy widokowe zlokalizowane na 61. i 62. piętrze oferuję pełną panoramę miasta we wszystkich kierunkach. Brzmi jak absolutnie obowiązkowy punkt zwiedzania dla Kevina, z jego manią patrzenia z góry na odwiedzane miejsca .

Widoki z góry zdecydowanie poprawiają mi humor:

W międzyczasie znajduję organizację iPeru, darmową informację turystyczną dla odwiedzających Peru. Mają nawet numer kontaktowy na WhatsAppie! Korzystam, piszę do nich wiadomość z prośbą o aktualne informacje o sytuacji w kraju. Odpowiedź dostaję błyskawicznie, po zaledwie 12 minutach – chociaż mogły to być jedne z najdłuższych 12 minut mojego życia, biorąc pod uwagę poziom stresu. iPeru zapewnia mnie, że poza miastem Puno sytuacja jest już stabilna, a podróżowanie bezpieczne. Nie pozostaje mi nic innego jak im zaufać, a potem odpowiednio do tego zmienić moje plany podróży i potwierdzić to z PeruHop.

Barrio Yungay

Pozostałe dwa dni w Santiago to dalej mnóstwo pracy przy komputerze – dopinam nową wersję planu na kolejne dwa tygodnie w Peru. Znajduję jednak dość czasu żeby zwiedzić stolicę Chile i odwiedzić zaplanowane wcześniej miejsca, z których moim zdecydowanie ulubionym jest Barrio Yungay – niepozorna dzielnica małych domków, gdzie na jednej ścianie często odpada tynk, za to na innej cieszą oko piękne, kolorowe murale. Uwielbiam street art, więc w tej okolicy spędzam sporo czasu, na każdym rogu odkrywając cudowne malowane sprayem obrazy.

Nieco dalej znajduję także kolorowe mozaiki.

Spacerując po mieście, raz po raz zauważam dość nietypowe środki transportu, jakimi posługują się tutejsi dostawcy jedzenia. Wrażenie za pierwszym razem jest naprawdę zaskakujące: idę pustą ulicą, z naprzeciwka jedzie tylko rower, a jednak wyraźnie słyszę spalinowy silnik! Z czasem udaje mi się rozwikłać tę zagadkę:

Lourdes

Spacerując przez dzielnicę Yungay w kierunku parku Quinta Normal znajduję na mapie ciekawostkę którą koniecznie muszę sprawdzić. Zaraz obok parku znajduje się bowiem miejsce o znajomo brzmiącej nazwie: Lourdes. Na miejscu okazuje się że rzeczywiście, Chilijczycy mają swoją własną replikę groty znanej z objawień Matki Boskiej, naprzeciwko której stoi neo-bizantyjska bazylika.

Po dokładniejszym zbadaniu tematu dowiaduję się zresztą, że kopiowanie Lourdes jest bardzo popularnym motywem w wielu miejscach na świecie.

Mój osobisty stosunek do wiary zmieniał się na przestrzeni lat. Na dzień dzisiejszy znacznie bliżej mi do ateizmu niż do jakiejkolwiek religii. Przechadzając się po tutejszym Lourdes dochodzę kolejny raz do przykrego wniosku, że współczesny katolicyzm to przede wszystkim wielki biznes, w skali jaka nawet nam się nie śni. Przychodzi mi nawet do głowy taka rymowana fraza: “gdzie Kościół i święci, tam biznes się kręci”. Popularna w XVI wieku praktyka sprzedaży odpustów została zaniechana, a właściwie zastąpiona nowymi sposobami wyciągania pieniędzy.

Wzgórze Santa Lucía

W ostatni dzień przed wylotem kieruję się na wzgórze świętej Łucji, skąd znów mam okazję obserwować panoramę miasta, a także schować się w cieniu drzew przed palącym chilijskim słońcem. Na miejscu sporo atrakcji – jest zamek (choć mało imponujący), jest ogród japoński oraz ogród imienia Karola Darwina, są także aż dwie fontanny Neptuna na przeciwległych krańcach parku.

Spacerem wracam z Santa Lucía do hostelu po odbiór bagażu, po drodze odwiedzając kilka znanych budynków z pałacem La Moneda na czele, a także zaopatrując się w pełną garść pamiątkowych magnesów dla rodziny i znajomych. Potem mój czas w Chile dobiega końca – pora wyruszać na lotnisko i dalej do Peru!

“Syćko co pikne wartko się kuńcy”, jak mawiają Górale. Podobnie i mój pobyt w Nowej Zelandii powoli zmierza ku końcowi. Przede mną ostatni już przystanek w Queenstown, skąd planuję całodniową wyprawę do tutejszej krainy fiordów.

Queenstown, które Tomek Nowozelandczyk określa jako “takie Zakopane”, różni się od innych miejsc które odwiedziłem dotychczas w kraju Kiwi przynajmniej jednym faktem. Nocne życie nie zamiera tu o 22. Nawet późnym wieczorem bez problemu znalazłem piwko przed spaniem, a już przy zameldowaniu w hostelu pani w recepcji zachęcała do odwiedzenia odbywającego się dziś silent disco.

Do tego – choć pewnie powinienem się już przyzwyczaić – przystrojone w barwy jesieni miasteczko oferuje piękne widoki, a także mnóstwo sposobów aktywnego spędzania czasu, od kolejki linowej przez rejsy łódką po skutery wodne.

Milford Sounds great

Milford Sound – w języki Maori wdzięczne i dźwięczne Piopiotahi – to jedyny z 14 fiordów w Fiordland National Park z dostępem drogowym. Co jeszcze nie oznacza, że dostać się tam łatwo. Według Google Maps, w linii prostej z Queenstown do Milford Sounds jest około 70 kilometrów. Trasa samochodem? 287 kilometrów i prawie 4 godziny jazdy, nie licząc nieuniknionych przystanków na fotografowanie. Przekonałem się już wcześniej, że ze względu na ukształtowanie terenu w NZ, a zwłaszcza na Wyspie Południowej, z punktu A do punktu B często prowadzi wyłącznie jedna możliwa droga. W przypadku Milford – State Highway 94.

Jazda “po złej stronie drogi” już mi jednak niestraszna, mam też przygotowaną muzykę na trasę. Wyruszam wcześnie rano, z głośników sączy się Led Zeppelin, a moja wierna Toyota sprawnie połyka kolejne kilometry. Któryś z kolei kawałek ma idealnie pasujący do sytuacji tytuł: “Over the hills and far away” – z wrażenia i emocji prawie pocą mi się oczy. Piękno Southlands przenika mnie do szpiku kości.

Droga jest tak przepełniona niesamowitymi widokami, że zamiast czterech godzin – zajmuje mi niemal sześć! W końcu jednak docieram na miejsce, a moim oczom ukazuje się pierwszy, jakże imponujący widok na nowozelandzkie fiordy:

fiord [norw.] – wąska, długa, często rozgałęziona i bardzo głęboka zatoka morska powstała w wyniku zalania przez morze dolin lodowcowych; 
dno fiordów jest nierówne, zbocza strome, zwykle skaliste

– za: Encyklopedia PWN
 

Choć na zdjęciu powyżej tego nie widać, w Milford Sound wody Morza Tasmana wcinają się w ląd pasem o długości aż 16 kilometrów. Porzucam więc auto na parkingu – pod okiem czujnego lokalnego strażnika – i wyruszam dalej pieszo aby sprawdzić opcje na spędzenie popołudnia.

Jak wiele innych turystycznych miejsc w Nowej Zelandii, Piopiotahi oferuje wiele atrakcji. Najpopularniejszą jest widokowy rejs statkiem, ale okolicę można też podziwiać z kajaku, samolotu lub helikoptera, nurkując lub odwiedzając podwodne obserwatorium życia morskiego, a także na kilkugodzinnym spacerze po górach z przewodnikiem po szlaku Milford Track [więcej tutaj].

Podążając za rekomendacją Tomka decyduję się na statek. Wiedząc jak wygląda jeżdżenie po NZ nie zdecydowałem się jednak zarezerwować go wcześniej – bo na którą godzinę? Kieruję się więc do portu, licząc na szczęście i choć jedno wolne miejsce na którymś z najbliższych rejsów. Mam szczęście, wśród kilku operatorów udaje mi się znaleźć takiego który nie ma jeszcze kompletu pasażerów – co przy sporej liczbie parkujących w okolicy autobusów wcale nie było takie oczywiste.

O widokach podczas rejsu niech opowiedzą zdjęcia – mnie po prostu brak słów.

Oprócz spektakularnych pejzaży, Piopiotahi oferuje także ciekawostki geologiczne, istne unikaty w skali światowej:

Na pożegnanie nasz kapitan i przewodnik w jednej osobie zachęca nas do powrotu – koniecznie w… deszczowej pogodzie! Pewnego dnia bardzo chętnie to zrobię!
Z opowieści i znalezionych w internecie zdjęć wynika, że w czasie deszczu Piopiotahi zamienia się w prawdziwą krainę wodospadów. Szanse na taką pogodę są spore: w Milford pada średnio 182 dni w roku a średnia suma opadów to prawie 7 metrów! Fiordy w Milford to najbardziej deszczowe zamieszkane miejsce w całej Nowej Zelandii i jedno z najmokrzejszych na całym świecie! Cytować słów Tomka kiedy usłyszał o słonecznych warunkach na jakie trafiłem – po prostu nie wypada.

Po rejsie – ostatni rzut oka za siebie i czas ruszać w drogę powrotną. Przede mną znów prawie 300 kilometrów do przejechania i dobre 4 godziny za kółkiem.

Powrót do Auckland

Byliście kiedyś 18 939 kilometrów od domu?

Ja teoretycznie bywałem już dość daleko, ale Nowa Zelandia pokazuje mi, jak bardzo względne jest to określenie. Moje najdalsze wcześniejsze wyprawy to:

• Toronto w Kanadzie – niecałe 7 000 km od Polski
• Chicago w USA – jakieś 7 500 km
• Kuba – około 8 500 km
• w przeciwną stronę – Japonia czy Kambodża, również około 8 500 km z

Tymczasem na lotnisku w Queenstown znajduję taki oto drogowskaz:

Po powrocie do Auckland, ostatnie popołudnie w kraju Kiwi spędzam na meczu lokalnej ligi rugby, które jest tam chyba równie popularne co w Polsce piłka nożna. Na boisku lokalna drużyna New Zealand Warriors podejmuje North Queensland Cowboys. Na trybunach atmosfera rodzinnego pikniku, kibice gości w klubowych barwach wmieszani w tłum fanów gospodarzy. Do tego piwo, popcorn, hot-dogi, a w przerwie między innymi t-shirt gun – wyrzutnia pamiątkowych koszulek.

W ramach pożegnania z miastem, z meczu do hotelu wracam spacerem, a potem pakuję plecak i szykuję się do wylotu do Ameryki Południowej, do Chile i Peru. Ostatnie chwile przed wyruszeniem na lotnisko spędzam przy komputerze, rezerwując kilka niezbędnych elementów logistyki, zwłaszcza w tym drugim kraju.

Po pierwszych kilku dniach w Nowej Zelandii myślałem już, że piękniej w czasie tej podróży już nie będzie, bo się nie da. A potem poleciałem na Wyspę Południową…

Lot z Wellington do Queenstown był jedną wielką przygodą. Najpierw w Wellington ledwo, ledwo zdążyłem na boarding i wylot. Potem widoki z okna, które – gdyby nie to że siedziałem w fotelu z zapiętym pasem – dosłownie zwalałyby z nóg.
A na koniec jeszcze perturbacje przy lądowaniu. Byliśmy już nad samym pasem startowym, dosłownie metry nad ziemią, kiedy nagle – silniki cała naprzód i jednak lecimy w górę. Przez interkom odezwał się pilot z wyjaśnieniem: wiatr spadający z otaczających miasto gór w ostatnim momencie uderzył w samolot z trzech stron.

Latałem już dosłownie setki razy, ale taka sytuacja jeszcze mi się nie przytrafiła. Jednak jak mówią: nie ma tego złego… Przez kolejnych 40 minut krążymy nad okolicą, w cenie przelotu mamy darmowy lot widokowy! Taka przyjemność awionetką z Queenstown zwykle kosztuje kilkaset nowozelandzkich dolarów!

W końcu warunki nad lotniskiem się poprawiają i za drugiem podejściem lądujemy. Nieco później – tym razem bez problemów – odbieram zarezerwowany samochód. Do mojego noclegu na przedmieściach docieram już po zapadnięciu zmroku.

W drodze

Następnego dnia wstaję wcześnie, bo plany mam ambitne: ponad 3 godziny drogi autem na północ, a potem kilkugodzinny spacer u podnóża góry Aoraki / Mt Cook i powrót w kierunku południowym do miasteczka Twizel na kolejny nocleg.

Problem z 3-godzinnymi przejazdami autem w Nowej Zelandii jest taki, że zwykle zajmują przynajmniej 4 godziny . Nie ze względu na korki czy ruch drogowy.
Po prostu trudno było zachować ciągłość jazdy i nie zatrzymywać się na zdjęcia, kiedy wokół mnie roztaczały się takie na przykład widoki:

Pomimo miliona (krótkich) przystanków udaje mi się jednak dotrzeć do celu.

Aoraki / Mount Cook

Góra Cooka, po maorysku: Aoraki, to najwyższy szczyt Nowej Zelandii. Znajduje się w paśmie górskim Alp Południowych i sięga wysokości 3 724 metrów n.p.m. Mount Cook to także filmowa Samotna Góra (Lonely Mountain) z Tolkienowskiej ekranizacji Hobbita – cel wędrówki Bilbo, Gandalfa i drużyny Krasnoludów.
U podnóża można znaleźć wiele tras turystycznych, a okoliczne lotniska oferują widokowe przeloty samolotem i lądowanie helikopterem na lodowcu na szczycie.

Decyduję się na kilkugodzinną wycieczkę doliną Hooker Valley, której celem jest lodowiec i jezioro glacjalne, również nazwane na cześć tej samej osoby:
Sir William Jackson Hooker był brytyjskim botanikiem, a od 1841 roku – pierwszym dyrektorem Królewskich Ogrodów Botanicznych Kew w Londynie.

Atrakcją trekkingu po Hooker Valley są trzy mosty wiszące nad spływającymi z lodowców rzekami. To jednak tylko wisienka na torcie otaczających mnie pejzaży.

Krótko przed godziną 15 docieram wreszcie do punktu docelowego tej wycieczki. Lodowiec i jezioro Hooker’a znów oferują niesamowite widoki. Iście spektakularne miejsce na późny lunch i chwilę popołudniowego odpoczynku.

Po uzupełnieniu zapasów energii wyruszam w drogę powrotną (tą samą trasą), mając na uwadze czekający mnie jeszcze przejazd spod Mount Cook do Twizel.

Przez chwilę pogoda się pogarsza i zaczyna padać delikatny deszcz – co chyba stanowi jakiś moment przełomowy aury tego dnia, gdyż po krótkim czasie niebo zaczyna się przecierać i Aoraki wreszcie prezentuje mi się w pełnej krasie.

Przed wyruszeniem w drogę do Twizel decyduję się na jeszcze jeden krótki spacer, co daje mi okazję na obejrzenie drugiego lodowca i jeziora, imienia Abela Tasmana.

Twizel

Twizel to maleńka mieścinka na północ od Queenstown, zamieszkana zaledwie przez około 1 670 osób (2022). Stanowi świetną bazę wypadową do zwiedzania okolicznych atrakcji, przez co w sezonie turystycznym pojawia się tam nawet trzykrotnie więcej turystów niż samych mieszkańców! Miejscowość jest położona nad jeziorem Ruataniwha, oferuje noclegi i malownicze jesienne krajobrazy.

Mt John

Po intensywnym poniedziałku u podnóży Aoraki i leniwym, deszczowym wtorku spędzonym w samym Twizel, plan na środę znów jest napięty. Jednego dnia postanawiam “zaliczyć” wspinaczkę na górę Mt John, rozgrzewającą kąpiel w miasteczku Omarama, na zachód słońca zdążyć pod “TO DRZEWO” w Wanaka, a na koniec dotrzeć jeszcze do Queenstown, gdzie czeka na mnie kolejny nocleg.

Pogoda u podnóża góry Johna nie rozpieszcza, ale pomimo chmur i deszczu woda jeziora Tekapo ma piękny jasnobłękitny kolor. Mogę sobie tylko wyobrazić widok jaki oferuje ten szlak w przypadku pogody słonecznej i bezchmurnego nieba. Niezbyt sprzyjająca aura ma jednak swoje plusy. Na całej trasie spotykam zaledwie jedną rodzinę, 3 (słownie: trzy) osoby, oraz dobre dziesięc razy tyle… królików które niemal co chwilę umykają ze ścieżki gdzieś w przydrożne zarośla.

Wędrując w takich warunkach w górę niezbyt stromego zbocza zanurzam się w przemyślenia, a wręcz filozoficzne rozważania. Znajduję swoją odpowiedź na pytania odwiecznie nurtujące ludzkość: skąd przyszliśmy? i dokąd zmierzamy?

Otóż:

Zgodnie z zapowiedziami jakie wyczytałem w przewodniku turystycznym, ze szczytu Mt John rozpościera się piękna panorama we wszystkich kierunkach. Musiałem jednak nie doczytać dopisanego gdzieś małym druczkiem zastrzeżenia:
* nie dotyczy sytuacji kiedy szczyt zasnuty jest mgłą i / lub chmurami.

Na otarcie łez (a może to krople deszczu kapiące z kaptura?) na szczycie znajduję sporych rozmiarów obserwatorium astronomiczne, nieczynną przy tej pogodzie kawiarnię oraz tablicę upamiętniającą jednego z najsłynniejszych astronomów.

Trasę w dół częściowo pokonuję biegiem, przynajmniej tam, gdzie ścieżka na to pozwala. Ot, taka dodatkowa mała przyjemność, zwłaszcza że zaraz i tak wskakuję do gorącej kąpieli i przebieram się w świeży zestaw suchych ubrań.

Kawiarnia przy parkingu i lodowisku dla odmiany jest czynna, z czego skrzętnie korzystam. Nie ma to jak gorąca mocha przed dalszą drogą. Bo co może być lepszego niż kawa i czekolada w jednym? Pokrzepiony na ciele i duchu ruszam przed siebie w kierunku Omarama, gdzie już czeka na mnie gorąca kąpiel.

Wanaka

Wymoczony w gorącej wodzie, wypoczęty i naładowany nową energią ruszam dalej przed siebie. Przede mną jeszcze jeden przystanek, gdzie bardzo chciałbym zdążyć nim zrobi się ciemno, więc próbuję nie zatrzymywać co chwilę na zdjęcia. No, chyba że widoki wokół przedstawiają się tak:

Przy zachmurzonym niebie ciężko stwierdzić ile czasu mam jeszcze do zachodu słońca, ale na miejsce dojeżdżam z pewnością przed zapadnięciem zmroku. Jezioro Wanaka wita mnie takimi oto krajobrazami:

Najsłynniejszym miejscem w całym Wanaka jest jednak… konkretne drzewo. Pojedyncza wierzba, rosnąca bezpośrednio w wodzie kilka metrów od brzegu, cieszy się ogromnym zainteresowaniem turystów – podobno w sezonie dosłownie ustawiają się tam kolejki fotografów-amatorów, żądnych jednego idealnego ujęcia.

Moje okienko na fotografowanie mija dość szybko z uwagi na zapadający zmrok i coraz mniejszą ilość światła. Pełen wrażeń po intensywnym dniu wyruszam w kierunku Queenstown, mojego ostatniego przystanku w Nowej Zelandii.

Ale o tym już kolejnym razem. Stay tuned!

We have not inherited the world from our ancestors.
We have borrowed it from our children. 

― autor nieznany / dyskusyjny
 

Cytat ten doskonale oddaje ducha Nowej Zelandii i stosunek tamtejszych ludzi do dbania o to co “nasze”, wspólne. Pojawia się nawet w samolotach Air New Zealand, w filmie wyświetlanym w ramach instrukcji bezpieczeństwa! Latałem z nimi 4 razy
i za każdym razem robił na mnie spore wrażenie – polecam rzucić okiem:

Świat byłby dużo lepszym miejscem, gdyby więcej ludzi myślało w ten sposób…

Be a good kiwi!

Kiwi?

Słowo “kiwi” w Nowej Zelandii ma przynajmniej trzy znaczenia:

1. Znany w Polsce owoc o brązowej, włochatej skórce .
   • Jego mniej popularna nazwa to “agrest chiński” – roślina ta rośnie bowiem dziko w Chinach, a jej owoce są tam spożywane od dawna.
   • Szerszą popularność zyskał w XX wieku, odkąd zaczął być uprawiany właśnie w Nowej Zelandii i eksportowany w różne zakątki świata.
   • Na wyspie spotkałem jego trzy odmiany: popularne u nas kiwi zielone, ale również kiwi złote i czerwone.
   • Nowa Zelandia jest drugim po Chinach największym producentem kiwi (dane FAOSTAT z 2020 roku, za: Wikipedia PL).
      
2. Ptak-nielot, zamieszkujący wyłącznie Nową Zelandię, jeden z symboli wyspy.
   Gdybym miał do czegoś go porównać, powiedziałbym że to mieszanka:
   • kury domowej – z uwagi na zbliżony rozmiar i podobne nogi
   • gołębia – podobnie jak one, kiwi ruszają głową żeby chodzić
   • strusia lub pingwina – nielotów posiadających szczątkowe skrzydła.
      
3. Nowozelandczycy mówią tak sami o sobie.
   Określenie to przylgnęło do nich w czasie I Wojny Światowej i przyjęło się na tyle, że do dziś mieszkańcy wyspy często i dumnie nazywają siebie “Kiwi(s)”.

Wredne kangury!

Wallaby, czyli bliski krewny kangura – podobny, choć znacznie mniejszy. Gatunek pochodzi z Australii i Nowej Gwinei, do Nowej Zelandii sprowadzony w XIX wieku. Dziś jest tam traktowany jako szkodnik i zagrożenie dla lokalnego ekosystemu.

W czasie moich podróży żadnego wallaby nie spotkałem, z czego chyba powinienem się cieszyć. Widziałem bowiem przy drogach wiele znaków, nawołujących do zgłaszania spotkań z tymi torbaczami, a nawet ich śladów.

Znak drogowy “report wallabies” zobaczycie na przykład w tym artykule,
a więcej informacji na ten temat i zdjęcia obu występujących w NZ podgatunków znajdziecie między innymi na stronie www jednego z tamtejszych ministerstw.

Kraina mlekiem i miodem płynąca. Dosłownie!

Jeżdżąc po drogach Nowej Zelandii często miałem wrażenie, że więcej tam owiec i krów niż ludzi. Jak się okazało po sprawdzeniu danych statystycznych – słusznie!

Według informacji urzędu EHINZ, Environmental Health Intelligence New Zealand, w ostatnich 15-20 latach pogłowie zwierząt hodowlanych w kraju systematycznie się zmniejsza, głównie ze względu na liczebność owiec – spadła z nieco ponad
40 milionów w 2006 roku, do “zaledwie” 26 milionów w roku 2020. W tym samym okresie liczba krów utrzymuje się na względnie stałym poziomie około 10 milionów, przy czym osobne dane wykazuje się dla krów “mięsnych” i “mlecznych”.

W rekordowym pod tym względem regionie Manawatū-Whanganui, na każdy km² terenów rolniczych przypada… nieco ponad 400 zwierząt hodowlanych!
Przy czym tereny rolnicze zajmują około 64% ogólnej powierzchni tego obszaru.

Dla porównania, kraj zamieszkuje łącznie 5,123 miliona osób (2021), w tym:

• 1,657 mln w samym tylko Auckland
• tylko 422 tysiące w stolicy – Wellington! 
• około 1,2 miliona łącznie na całej Wyspie Południowej

Konsekwencje takiego stanu rzeczy są dwojakiego rodzaju.

Z jednej strony, w NZ bez problemu można zjeść wysokiej jakości stek czy hamburgera – z moich obserwacji jedne z najpopularniejszych dań w kraju. Wszechobecne jest także mleko i jego przetwory – jogurty, sery czy lody.

Z drugiej strony, cytując informacje dla podróżnych strony gov.pl o Nowej Zelandii:

Nad Nową Zelandią znajduje się dziura ozonowa, co sprawia,
że oddziaływanie promieni słonecznych jest bardziej intensywne (o 40%) niż w Europie. Zaleca się stosowanie odpowiednich środków do ochrony przed ich działaniem.

Dzieje się tak nawet pomimo faktu, że Nowa Zelandia jest uważana za jeden z krajów z najczystszym powietrzem na świecie, a ponad 80% energii elektrycznej uzyskiwane jest ze źródeł odnawialnych! Może to stanowić dowód / przykład na teorie stawiane przez film Cowspiracy o szkodliwym wpływie masowej hodowli zwierząt na środowisko. Dla zainteresowanych – film można obejrzeć w serwisie Netflix, a jednym z jego producentów jest sam Leonardo DiCaprio!

Miód manuka

Pochodzący głównie z Australii i Nowej Zelandii, miód manuka jest dziś uważany za najzdrowszy miód na świecie. Ceniony z uwagi na prozdrowotne właściwości, stosowany jest w przemyśle spożywczym oraz do produkcji licznych kosmetyków.

Jednak co ciekawe, przez większość XX wieku drzewka manuka były powszechnie uważane za… chwast! – głównie z uwagi na wysoką inwazyjność i produkcję dużej liczby lekkich, łatwo przenoszonych nasion.

Dzisiejszą popularność miód manuka zawdzięcza w dużej mierze jednej osobie.
Bill Floyd, specjalista od marketingu, zatrudniony przez Narodowe Stowarzyszenie Pszczelarzy Nowej Zelandii (National Beekeepers’ Association of New Zealand),
na początku lat 90-tych idealnie wyczuł moment rosnącej w USA popularności medycyny alternatywnej i zdrowego trybu życia – dając początek nowej modzie, która z czasem zyskała wielu zwolenników, jak choćby aktorka Gwyneth Paltrow czy tenisista Novak Djokovic.

Urunga i putanga

Przed podróżą, Nową Zelandię wyobrażałem sobie jako kraj całkowicie i wyłącznie angielskojęzyczny. Już pierwszego dnia, na lotnisku i w centrum Auckland, spotkała mnie w związku z tym spora niespodzianka: całe mnóstwo napisów było dwujęzycznych, oprócz angielskiego dodatkowo po maorysku! Najbardziej rozbawiły mnie maoryskie słówka określające wejście i wyjście albo – jak na zdjęciu poniżej – wjazd i wyjazd (z parkingu):

Inne popularne słowa i zwroty w języku maori to między innymi:

• kia ora (wymawiane bardziej “kiora”) – uniwersalne maoryskie pozdrowienie; zależnie od kontekstu może oznaczać:
  • hello, good morning – cześć i dzień dobry (raczej nieformalne)
  • good luck – powodzenia
  • take care – bądź ostrożny, dbaj o siebie
    
• haere mai – jak angielskie welcome, np. “witamy w Nowej Zelandii”
  • bardzo często spotykane na wejściu do atrakcji, parków narodowych itp.
    
• Aotearoa – czyli Nowa Zelandia; tłumaczone na kilka sposobów, np.:
  •     ao – ‘cloud’, ‘dawn’, ‘daytime’ or ‘world’
    + tea – ‘white’, ‘clear’ or ‘bright’ + 
    + roa – ‘long’
    = ‘long white cloud’, często ‘the land of the long white cloud’;
    czyli w wolnym tłumaczeniu: ziemia pod wielką białą chmurą
  • Aotea – nazwa własna jednego z legendarnych migracyjnych canoe, którymi maorysi przybyli na nowozelandzkie wyspy
    + roa czyli długi (jak powyżej)
    
• waka rererangi – samolot, a dosłownie: “canoe na niebie”
  • pojawia się m.in. w pokładowym filmie Air New Zealand (powyżej)

Jak doczytałem później, w kraju funkcjonują aż trzy języki urzędowe:

• angielski – wymową przypominający ten w Australii i w mojej ocenie trudny
• maoryski – język rdzennej ludności, ustanowiony urzędowym w 1987 roku; według oficjalnych statystyk zaledwie około 186 tysięcy osób deklaruje możliwość przeprowadzenia codziennej konwersacji po maorysku,
  w tym jedynie około 50 tysięcy osób zna język dobrze lub bardzo dobrze
• nowozelandzki język migowy – ustanowiony urzędowym w 2006 roku

Nazwy geograficzne

Nazwy największych miast NZ brzmią typowo po angielsku: Auckland, Wellington, Hamilton, Chirstchurch czy Queenstown. Okazuje się jednak, że każda z nich ma swój lokalny, maoryski odpowiednik. I tak na przykład [źródło]:

• Auckland to: Tāmaki Makaurau 
• Hamilton – Kirikiriroa 
• Wellington – Te Whanganui-a-Tara
• Christchurch – Ōtautahi, czy
• Dunedin – Ōtepoti 

Oprócz tego jednak, wiele miejsc zachowało jedynie maoryskie nazwy. Na mapie znajdziecie na przykład miasteczko i jezioro Rotorua, a niedaleko także jeziora: Rotoiti, Rotokakahi, Rotomahana czy Rerewhakaaitu; doliny Waimangu czy Waikite oraz jaskinię Waitomo; nieco dalej – jeziora: Wānaka, Wakatipu, Pukaki, Tarawera, Taupo, Tekapo; górę Tongariro – niedaleko miasteczka Turangi i jeziora Rotoaira; miasteczka Marketu i Matata na wybrzeżu, czy Matamata zaraz obok Hobbitonu.

Najwyższy szczyt kraju to Aoraki / Mount Cook, filmowa Samotna Góra z Hobbita. Słynna jest także góra Ngauruhoe, czyli z kolei Góra Przeznaczenia z Władcy Pierścieni, miejsce gdzie Frodo w towarzystwie Sama niósł Pierścień Władzy.

Wszystkie te nazwy przyprawiały mnie o zawrót głowy

Największą wpadkę zaliczyłem, rozmawiając z moim gospodarzem w Rotorua, kiedy zapytał co widziałem i gdzie wybieram się dalej. Odpowiedziałem w stylu:
“do tej doliny wulkanicznej, Wai… Wai… nie pamiętam ”. (Waimangu, głąbie!)

Trudno oprzeć się wrażeniu, że wszystkie te nazwy brzmią BARDZO podobnie. Wydawało mi się również, że pewne litery pojawiają się znacznie częściej niż inne. Co oczywiście postanowiłem sprawdzić

MAORYSKI Alfabet

A, E, H, I, K, M, N, O, P, R, T, U, W, Ng, Wh – i tyle! Wszystkie samogłoski mają wersję “krótką” i “długą”, oznaczaną kreską nad literą: ā, ē, ī, ō, ū. [źródło]

Łącznie to zaledwie 13 liter plus 2 dwuznaki czy głoski (ng i wh).

W moim odczuciu jednak – życia turysty to nie ułatwia. Wręcz przeciwnie.

“Odkrycie” Nowej Zelandii

Według dzisiejszych szacunków, pierwsi osadnicy z Polinezyjskich wysp, przodkowie dzisiejszych Maorysów, dotarli do Nowej Zelandii w XIII wieku.
To jakieś 200-300 lat zanim Europejczycy choćby zobaczyli Pacyfik!

Pierwsza udokumentowana wyprawa która dotarła do brzegów Aotearoa to okręt flagowy Heemskerck i transportowiec Zeehaen, dowodzone przez holenderskiego kapitana Abela Tasmana. Tak, to ten sam na cześć którego do dziś mamy wyspę Tasmanię, diabły tasmańskie czy lodowiec Tasmana w samej Nowej Zelandii.
Jego wizyta nie przebiegła jednak pomyślnie – podczas próby zejścia na ląd doszło do krwawego starcia z lokalną ludnością, w wyniku którego desant powrócił na macierzyste okręty. Tym samym Tasman jako pierwszy napotkał Maorysów, ale nigdy nie postawił nogi na nowozelandzkiej ziemi.

Krótko potem, holenderski twórca map nazwał tę ziemię: Nieuw Zeeland, czyli z niderlandzkiego “nowa ziemia na morzu”, której to nazwy używamy do dziś.

Co nie udało się holendrom stało się udziałem anglików, kiedy 8 października 1769 pułkownik James Cook jako pierwszy europejczyk postawił nogę na nowym lądzie. Kpt Cook naszkicował dokładne mapy kraju oraz opisał rdzenną ludność Māori.

Cuda na niebie

Słońce

Pierwsze z dziwnych zjawisk na niebie zaobserwowałem w mieście, w środku dnia. Generalnie nie zdarza mi się zgubić, zwłaszcza kiedy mogę chociaż raz spojrzeć na swój cel i trasę na mapie. Pewnego razu w Auckland miałem przed sobą krótki spacer w kierunku północnym. Nie zastanawiając się wiele odwróciłem się więc plecami do słońca i raźnym krokiem ruszyłem przed siebie.

Jakież było moje zaskoczenie, kiedy po pewnym czasie zorientowałem się, że zmierzam w przeciwnym niż trzeba kierunku! Z czasem rozgryzłem tę zagadkę:
skoro jestem na półkuli południowej, to słońce inaczej przesuwa się po niebie. Wstaje na wschodzie “jak u nas”, ale potem wędruje “w lewo”, zataczając krąg wschód-północ-zachód! Po chwili zastanowienia zupełnie logiczne, ale do czasu tej chwili namysłu – całkowicie zaskakujące!

Warto o tym pamiętać gdyby przyszło Wam kupować dom tak daleko od Polski. Najbardziej pożądaną jest tam unikana u nas ekspozycja północna (okna, balkon). Natomiast okna od strony południowej zawsze będą przed słońcem schowane!

Księżyc

Dawno temu, chyba jeszcze w czasopiśmie Kaczor Donald (pamiętacie?) trafiłem na mnemotechnikę pomagającą zapamiętać, w jakiej fazie znajduje się księżyc. Gazeta podpowiadała: kształt litery D oznacza “Dobiera”, kształt litery C – “Cofa”. Jeśli więc lewa strona księżycowej tarczy jest ciemna – za kilka dni należy spodziewać się pełni. Analogicznie ciemna strona prawa to zbliżający się nów.

Zasady zapamiętane w dzieciństwie nie sprawdzają się jednak w odległych zakątkach świata. W Nowej Zelandii zaobserwowałem dokładnie odwrotną zależność: księżyc “C” stopniowo rósł, a następnie kurczył się do kształtu “D”.

Jeszcze ciekawiej ma się sprawa w strefach równikowych. Tam księżyc układa się raczej w kształt liter “U” i “n”. Przykładowo w Indiach czy Chile (kolejny przystanek po Nowej Zelandii – ale ) zdarzyło mi się obserwować taki oto widok:

Gwiazdy

Przy powierzchni niewiele mniejszej od powierzchni Polski i niemal ośmiokrotnie mniejszej populacji, Nowa Zelandia stanowi doskonałe miejsce do obserwacji nocnego nieba i gwiazd. Niewielka liczba dużych miast i relatywnie duże odległości między nimi powodują bardzo małe “zanieczyszczenie światłem”. Połacie niemal bezludnego terenu oferują świetne lokalizacje dla miłośników zadzierania głowy w poszukiwaniu konstelacji. Chociaż, według Tomka, nawet z jego domu w Wellington bez problemu można obserwować Drogę Mleczną!