Stolica Peru długo stawiała opór moim turystycznym (i blogowym) zapędom.

Pierwszy raz samolotem z Chile – wylądowałem po 20, w hostelu przed północą. O 4 nad ranem ruszałem dalej, autobusem Peru Hop w kierunku Nazca.

Tydzień później powrót na na półtora dnia i dwa noclegi – które przeciekły mi przez palce gdzieś między praniem i pakowaniem na Machu Picchu, blogowaniem, telefonem do rodzinki i spacerem po najbliższej tylko okolicy.

Trzecią wizytę w Limie musiałem więc wycisnąć na maxa jak cytrynę, zobaczyć jak najwięcej, znów w niecałe 36 godzin – od lądowania z Nazca o 14:45 do wylotu w kierunku Miami o północy kolejnego dnia (nocy?).

W drodze do centrum niezastąpiony Uber znów ratuje mnie przed negocjacjami z lotniskowymi taksówkarzami, wśród których w każdym chyba kraju i miejscu nie brakuje oszustów. Trzeci raz melduję się w tym samym hostelu, który zresztą gorąco polecam – w The Lighthouse Bed and Breakfast w dzielnicy Miraflores. Właściciel, Duncan, Anglik na obczyźnie, pokierował mnie i na krótki wieczorny spacer na kawę z widokiem na klify i ocean, i do pralni samoobsługowej, a nawet przechował mój bagaż na czas wyprawy do Machu Picchu (tam wybrałem się tylko z małym plecakiem, ograniczając kilogramy do dźwigania po górach).

Przemywam twarz, łapię aparat i ruszam w miasto. W kilka minut docieram na malecón, promenadę nad oceanem. Niebo zasnuwają stalowoszare chmury, a prześwietlające spod nich, chylące się ku zachodowi słońce mgliście wycina na horyzoncie kształt niedalekiej wyspy San Lorenzo.

Skręcam w lewo, kierując się wzdłuż brzegu na południe. Moją uwagę przyciąga budowla, której spodziewałbym się z pewnością w południowo-wschodniej Azji, ale raczej nie tutaj. Podchodzę bliżej i znajduję Parque Chino, czyli Park Chiński – a w nim pandy, smoki, posążki Buddy, widoczną z daleka maleńką pagodę i tłumy Peruwiańczyków robiących sobie zdjęcia i selfies na ich tle.

Rozglądam się, łapię kilka zdjęć i ruszam dalej – gdzieś, gdzie będzie można swobodnie oddychać i przejść. Malecón ciągnie się kilometrami: raz park i zieleń, raz ścieżka spacerowa, obok boiska, plac zabaw dla dzieci, zaraz znowu park, wybieg dla psów, skwer Vaclava Havla, Parque María Reiche (“dama linii Nazca“).

Wreszcie cel tego spaceru, miejsce gdzie odzywa się dusza żeglarza-amatora: latarnia morska w Parque Antonio Raimondi. Tym samym wyjaśniam zagadkę nazwy mojego hostelu – “The Lighthouse (B&B)” (czyli właśnie latarnia morska) – najkrótszą drogą to zaledwie 600 metrów stąd.

Nacieszam oczy widokiem oceanu, nasycam uszy szumem fal. Już jutro zamienię Pacyfik na Atlantyk, a w Miami z pewnością woda będzie taka sama ale inna. Dłuższą chwilę później ruszam dalej, wgłąb miasta, wzdłuż alei Malecón Balta w kierunku głównej ulicy Diagonal i parków: Kennedy’ego i 7. czerwca.

Park Kennedy’ego, jak chyba wszystkie parki, skwery i place jakie do tej pory widziałem w Ameryce Południowej, jest pełen ludzi. Jest niedziela, dzień się kończy, niebo ciemnieje, a w parku dosłownie tłumy. Zajęta każda ławeczka, każde miejsce gdzie można usiąść czy choćby przysiąść. Pełen przekrój wiekowy – dorośli, starsi, ale i dzieci biegają po trawie, uganiając się za kotami. Całym mnóstwem kotów zresztą, które, jak mniemam, mieszkają w tym parku i jak widzę, mają się świetnie, są rozbawione i dobrze dokarmione.

Spacerując po parku nie mogę uciec od jednej myśli: jutro o tej porze będę już w drodze na lotnisko, jedną nogą w samolocie do kolejnego kraju na trasie.

Humor poprawia mi pożegnalna kolacja, a po niej deser – na który wracam w upatrzone wcześniej miejsce, krzyczące kolorowo-fuorescencyjnym wejściem: Lúpulo Draft Bar (lúpulo to po hiszpańsku chmiel) przy Avenida Larco, na rogu Parque 7 de Junio. W karcie spory wybór kraftowych piw, spośród których wybór pada na lokalną IPA o lekko cytrusowym posmaku. Chwilo, trwaj…

Dopijam piwo, wychodzę z baru i gdzieś z parku słyszę muzykę.
Wiedziony dźwiękiem, bez problemu odnajduję skąd dobiega.

Tańce i zabawa trwają w najlepsze, ale ja powoli zmierzam w kierunku hostelu. Przede mną pakowanie do samolotu, a jutro długi dzień, sporo kilometrów do przejścia, kolejna nocka w samolocie i nowe miejsce, nowe wrażenia. Po drodze spotykam jeszcze starych znajomych, tutaj chyba tortugas ninja? Street art .

Poniedziałek, 1. maja. Mimo wczesnej pory kawa już czeka na stole, a chwilę później pojawia się na nim ciepłe śniadanie. Duncan cierpliwie odpowiada na pytania jednej z turystek, żona czaruje w kuchni, kilkuletnia córka – dziecięcą ciekawością niemal codziennie zmieniających się gości-sąsiadów-turystów.

Mam cały dzień, więc dziś wszędzie idę pieszo. Nie tylko turystyczne miejsca, ale i spacer zwykłymi ulicami – wtedy można poczuć prawdziwy oddech miasta. Pierwszy cel do odwiedzenia: Huaca Pucllana, “Ruiny piramidy z niepalonych glinianych cegieł powstałej między 200 a 700 r. n.e.” (opis z Google Maps). Super! Na miejscu dowiaduję się jednak, że z okazji święta muzeum nieczynne. Sprawdzam. Pierwszego maja w Peru, tak jak w Polsce, obchodzą Święto Pracy. Pozostaje mi rzucić okiem i złapać obiektywem ile się da przez jedną z mniej zasłoniętych bram. Dalsza droga i tak prowadzi mnie wokół obiektu.

Zmierzam na północ ciągnącą się kilometrami aleją Avenida Arequipa, miejskim deptakiem pod palmami, raz po raz skręcając w sąsiednie uliczki żeby zobaczyć upatrzone wcześniej miejsca. Po Huaca Pucllana i zwykłych ulicach miasta, mój kolejny cel wygląda jak absurdalny żart miejskiego architekta, zupełnie z innej bajki, jak wklejony tam w Photoshopie. Budowla jakie dotychczas widziałem tylko dwa razy: w Billund i Windsorze. W obu przypadkach w Legolandzie.

Zamek Castillo Rospigliosi, zbudowany w 1929 roku przez spadkobierców włoskiej rodziny szlacheckiej, miał nawet gościć hiszpańskiego króla Alfonsa XIII.

Błąkając się po mieście “na azymut” natrafiam na kilka polskich akcentów. Pierwszy z nich to pomnik Papieża-Polaka Jana Pawła II. Nieco później trafiam pod Asociación Educativa Nicolás Copérnico, Stowarzyszenie Naukowe Mikołaja Kopernika; a wśród murali otaczających peruwiański Stadion Narodowy znajduję postać łudząco podobną do “naszego” Grzegorza Krychowiaka.

Międzynarodowe miasto! Park chiński, Vaclava Havla, Kennedy’ego, nawet “nasza” tutaj Maria Reiche to przecież z urodzenia Niemka, nie Peruwianka.
Jak widać, nie zabrakło również akcentów polskich. O wiedzy przeciętnego Peruwiańczyka o Polsce miałem się zresztą przekonać później tego dnia.

Plaza San Martin. Siadam na rozgrzanym murku pod pomnikiem, trawię obiad, wystawiam twarz do słońca, myślę o niczym. Na ziemię sprowadza mnie przechodzień, który zasiada obok i wystawia na poważną próbę mój hiszpański. Pyta skąd jestem, co robię w Peru, pyta o Polskę, rozbawia mnie do łez pytaniem “to ile tam u was trwa zima? 8 miesięcy?”. Opowiada o swoich własnych wyprawach po Peru, o okolicy z której pochodzi, o tajemniczych odkryciach archeologicznych w okolicach Nazca których jest fascynatem. Mija pewnie z godzina zanim postanawiam ruszyć dalej, w końcu mam jeszcze sporo do zobaczenia. Lekcja języka , motywacja do nauki , dla autorów Duolingo .

Kolejny mój cel: Plac Manco Capac. Miesiąc temu ominąłbym to miejsce z błogiej nieświadomości, dziś świetnie pamiętam z opowieści Pepe Galletas w drodze do Machu Picchu: Manco Capac to legendarny założyciel królewskiej dynastii Inków. Kolejne miejsce, gdzie w zasięgu wzroku nie mam drugiego białego człowieka. Lokalnych turystów za to nie brakuje, pod pomnikiem wciąż ktoś pozuje do zdjęć.

Następny przystanek to już Plaza de Armas, zwana także Plaza Mayor de Lima. Jedno z najważniejszych miejsc w mieście, uważane za jego kolebkę, znajduje się w historycznym centrum Limy. Wokół placu rozlokowane są najważniejsze budynki stolicy Peru: Palacio de Gobierno, czyli siedziba prezydenta i rządu, ratusz Palacio Municipal de Lima, katedra św. Jana wraz z przylegającym do niej pałacem arcybiskupim. Cały stołeczny splendor władzy przy jednym placu.

Z Plaza de Armas już tylko kilka kroków dzieli mnie od La Muralla, parku utworzonego w miejscu historycznej dzielnicy, zbudowanej w latach 1684-1687. Na miejscu można zobaczyć pozostałości ówczesnych zabudowań, fundamenty prostych domków składających się z pojedynczego pomieszczenia.

Obok pomnik Francisco Pizarro, który wywołuje u mnie mieszane uczucia. Jakoś trudno mi uwierzyć w autentyczną miłość Peruwiańczyków do hiszpańskiego najeźdźcy, jednego z konkwistadorów, którzy zdziesiątkowali lokalną ludność. Według danych Wikipedii, od roku 1520 do 1571 populacja Peru zmniejszyła się z około 10-12 milionów do mniej niż 3 mln i dalej kontynuowała trend spadkowy, a główną przyczyną śmierci były przywiezione z Europy choroby, w tym ospa.

Park La Muralla oferuje także piękny widok na niedaleką, niesamowicie kolorową dzielnicę miasta, ulokowaną na zboczu wzgórza Cerro San Cristóbal.

Ostatni punkt na mojej trasie po Limie to klasztor św. Franciszka, określany jako największy w całej Ameryce Łacińskiej. W porównaniu z zabudowaniami sąsiedniej La Muralla wprost poraża przepychem i bogactwem, kontrastując ostro z maleńkimi, prostymi domkami zbudowanymi ponad 100 lat później.

Obrazy, freski, mozaiki, witraże, ogromne przestrzenie i potężna zakonna biblioteka – jak przystało na ślubujących ubóstwo franciszkanów, klasztor opływa w niewyobrażalne dla ówczesnej ludności luksusy. Wszystko to ufundowane hojnymi datkami wiernych, płacących za możliwość pochówku “blisko Boga”, w znajdujących się pod klasztorem katakumbach.

Niestety w całym obiekcie obowiązuje bezwzględny zakaz fotografowania.

Kiedy kończę zwiedzanie i opuszczam klasztor słońce już zachodzi, a dzień chyli się ku końcowi. Wracam do mojego The Lighthouse B&B, odbieram plecak, dziękuję Duncanowi i jego rodzinie za gościnę i ruszam na lotnisko.

Dzięki za wszystko Peru, było cudownie! Teraz czas na kolejną przygodę!

No dobra, czas się przyznać. Nazbierały mi się spore zaległości w blogowaniu…
Jak się okazało: zwiedzanie + planowanie i rezerwowanie kolejnych przystanków + blogowanie + poszukiwania nowej pracy = bardzo ambitny pomysł na wakacje…

Pora na plan naprawczy. Od dziś będę pisał na bieżąco o tym co się dzieje teraz,
a w międzyczasie uzupełniał luki w relacji z wcześniejszych etapów wyprawy.
Na początek: Machu Picchu, ostatni z Nowych 7⃣ Cudów Świata na mojej trasie!

Bazę wypadową do Machu Picchu stanowi miasto Cuzco, skąd lokalni operatorzy oferują różnorodne opcje: od jednodniowej wycieczki autobusowo-kolejowej, po kilkudniowe wyprawy wysokogórskie których celem i metą są słynne inkaskie ruiny. Decyduję się na wersję 4-dniową i wędrówkę starożytnym szlakiem Inków.

Malowniczo ulokowane w dolinie w paśmie Vilcabamba w peruwiańskich Andach, Cuzco znajduje się na średniej wysokości 3 400 metrów nad poziomem morza, a najwyższy w okolicy szczyt, pokryta lodowcem góra Salkantay, sięga aż 6 274 m. Przy wyprawie na takie wysokości zaleca się 2-3 dniową aklimatyzację, na którą jednak w moich (przesadnie?) ambitnych planach zwyczajnie brakuje czasu – co powoduje nieco obaw przed chorobą wysokościową. Ale spróbować muszę!

We wtorek wczesnym popołudniem samolotem z Limy dostaję się do Cuzco. Pierwsze wrażenie rzeczywiście dziwne: oddycha się trochę inaczej, czuję się jakby pusty w środku, po angielsku nazywałem to lightheaded. Walczę z tym spacerując po mieście i jeszcze przed spotkaniem organizacyjnym o godzinie 18 wszystko wydaje się wracać do normy. Poznaję swoich towarzyszy wyprawy oraz przewodników, wracam do hotelu na krótki nocleg i o 4:30 stawiam się na zbiórkę, z której busik zabiera całą naszą grupę w miejsce startu pieszej wędrówki.

Naszej 15-osobowej grupie towarzyszy dwóch lokalnych przewodników, a także… szef kuchni i 23 aż tragarzy! Oprócz namiotów i zapasów jedzenia, w czasie wyprawy poniosą oni nasze bagaże. Każdemu turyście przysługuje limit 7 kg, z których 2 kg przypada na wypożyczony ciepły śpiwór, a 1 kg dmuchany materac. Pozostałe 4 kg pozwala nam jednak zdeponować zapasowe ubrania i kosmetyki, a samemu podróżować lekko i przyjemnie, tylko z małym podręcznym plecakiem.

Trasa startuje z wysokości 2 700 metrów n.p.m. i od samego początku oferuje niezapomniane widoki i spektakularne krajobrazy, na przykład takie:

Biorąc pod uwagę, że wędrujemy po górach których wysokość sięga ponad 6 km – pierwszy odcinek nie jest zbyt wymagający. W jakieś 4 godziny (z przerwami na odpoczynek) pokonujemy nieco ponad 10 km, przy zaledwie 300 m przewyższeń (w górę i w dół). Jeszcze przed przerwą na lunch trafiamy na pierwsze inkaskie ruiny, gdzie przewodnik objaśnia, że charakterystyczny widok starasowanego zbocza to tutejszy sposób na uprawy rolnicze – głównie ziemniaki i kukurydza, które na tej wysokości podobno mają się świetnie.

Po posiłku i krótkiej przerwie na sjestę rozpoczynamy drugi etap wędrówki tego dnia i tym razem trasa prowadzi już systematycznie w górę.

Do pierwszego na trasie obozu docieramy w samą porę, krótko przed zachodem słońca. Na miejscu czekają już na nas rozstawione namioty, materace, śpiwory, popołudniowa herbatka a po niej solidna kolacja. Łatwo poznać że cały dzień wędrówki w palącym tego dnia peruwiańskim słońcu wszystkim dał się we znaki – mimo dość wczesnej pory, po jedzeniu wszyscy zmierzamy prosto do spania. Niemal natychmiast zapada błoga cisza przerywana jedynie nocnymi odgłosami tropikalnego lasu. Z żadnego z sąsiednich namiotów nie słychać rozmów.

Klub 4000

Drugiego dnia znów wstajemy wcześniej niż słońce i rozpoczynamy przygotowania do najtrudniejszego dnia wędrówki, które wyglądają mniej więcej tak:

• pobudka w wykonaniu portierów, serwujących gorący napar z liści koka – który ma pomagać w zapobieganiu chorobie wysokościowej
• pół miski wody na poranny prysznic – ciepłej, przynajmniej dla tych którzy skorzystają od razu, bo przy temperaturze ok. 10 stopni woda szybko stygnie
• solidne śniadanie które zapewni nam zapas energii na kilka godzin wspinaczki

Tak przygotowani wyruszamy w drogę, która tym razem prowadzi stromo w górę. Przed nami najwyższy punkt na trasie – przełęcz Warmiwañuska (Dead Woman’s Pass) na wysokości 4 215 metrów n.p.m., czyli ponad 900 metrów przewyższenia w ciągu pierwszych dwóch godzin od wyruszenia z obozu.

Dalsza droga prowadzi na szczęście głównie w dół, chociaż przed końcem dnia przyjdzie nam się wspinać jeszcze raz, tym razem na niecałe 4 tysiące metrów. Podobnie jak pierwszego dnia, więcej okazji do rozmów mamy na trasie i podczas posiłków niż wieczorem w obozie. Znów wyczerpani, zasypiamy krótko po kolacji.

Dead Woman’s Pass tydzień później

Jakiś tydzień-półtora po naszej wyprawie, na grupie którą wraz z pozostałymi uczestnikami założyliśmy na WhatsAppie w celu wymiany zdjęć, odezwali się nasi przewodnicy Pepe i Toro. Przesłali pozdrowienia ze szlaku – właśnie przemierzają Inca Trail kolejny raz – oraz poniższe zdjęcie warunków jakie zastali tym razem w najwyższym punkcie trasy. Zdaje się że mieliśmy naprawdę mnóstwo szczęścia!

W drodze

Wędrówka codziennie serwuje nam przepiękne widoki na otaczające nas szczyty, co dla mnie jest chyba największą atrakcją całego Inca Trail. Część naszej trasy została odrestaurowana w XX wieku, ale niektóre jej fragmenty to dalej oryginalny szlak Inków, przemierzany już setki lat temu przez ludzi zamieszkujących te tereny na długo przed hiszpańską konkwistą. W miarę pokonywania kolejnych kilometrów grupa często się rozciąga, co daje szansę na obcowanie z naturą sam na sam.

Chociaż celem naszej wędrówki jest oczywiście najbardziej znane inkaskie miasto Machu Picchu, już po drodze mamy okazję odwiedzić wiele innych pozostałości po tej wspaniałej południowoamerykańskiej cywilizacji. Widoki nierzadko dosłownie zapierają dech, i tak już utrudniony ze względu na rozrzedzone na tych wysokościach powietrze.

Logistyka

Trzeba przyznać że logistyka całej wyprawy jest zorganizowana perfekcyjnie, a nasz zespół przewodników, tragarzy i oczywiście szef kuchni dokładają wiele starań, żeby nasza wędrówka przebiegała bez problemów. Znacznym ułatwieniem jest również fakt, że nie musimy sami nieść całego swojego bagażu, w tym namiotów, śpiworów, materacy i zapasów jedzenia i wody na cztery dni. Na koniec każdego dnia czeka na nas w pełni przygotowane obozowisko i czteroosobowe namioty na każdą dwójkę podróżujących. Na jednym z postojów przytrafiły nam się nawet dość nietypowe odwiedziny:

Największą niespodzianką jest dla mnie poziom kateringu. Każdego dnia mamy zapewnione śniadanie, lunch na trasie, popołudniową herbatkę z popcornem i przekąskami, a krótko po niej kolację. Bogactwo wyboru jest wręcz nie do wiary jak na polową kuchnię na ponad 3 tysiącach metrów n.p.m., a szef kuchni spełnia wszystkie nasze zachcianki – jak choćby specjalne wegetariańskie dania dla dwójki turystów w naszej grupie którzy nie jedzą mięsa.

Trzeciego dnia wędrówki mamy do pokonania najkrótszy dystans, co daje nam szansę na bliższe poznanie naszych portierów i oczywiście pamiątkowe zdjęcia. Ustawiamy się w koło i każdy po kolei ma okazję się przedstawić i powiedzieć kilka słów o sobie. Skrzętnie korzystamy z okazji żeby serdecznie podziękować bagażowym za ich wysiłek i troskę o to, żebyśmy podróżowali wygodnie. Największe brawa dostaje oczywiście niezrównany szef kuchni!

Nasi przewodnicy Pepe i Toro znają się od lat. Kiedyś pracowali razem jako strażnicy w samym Machu Picchu, dziś, po ukończeniu dodatkowych kursów, prowadzą turystów takich jak my do tego pięknego zabytkowego miasta.
Odkąd pracują dla TreXperience, nasza wyprawa to jednak ich pierwsza okazja żeby przemierzyć ten szlak wspólnie. Relacje pomiędzy poszczególnymi przewodnikami robią na mnie naprawdę duże wrażenie. Spotkania z “konkurencją”, innymi grupami i firmami, przynoszą serdeczne powitania i przyjacielskie żarty. Rywalizacji ani zawiści nie odnotowałem. “Trochę” inaczej niż w polskich górach…

Machu Picchu

Czwarty i ostatni dzień wyprawy to najwcześniejsza pobudka – przed 3 rano! Wszystko po to, żeby do celu dotrzeć wcześniej niż inne grupy i mieć okazję zobaczyć Machu Picchu jeszcze zanim wypełni się turystami. Było warto – na punkcie kontrolnym meldujemy się jako pierwsza grupa i ruszamy na ostatni odcinek drogi do słynnych ruin. Przy Sun Gate, Bramie Słońca, spotyka nas jednak spore rozczarowanie – Machu Picchu ginie w chmurach!

Z czasem jednak poranna mgła czy też niskie chmury stopniowo się przecierają i w końcu udaje nam się zobaczyć pocztówkowy widok, jak go nazywają Pepe i Toro.

Do celu docieramy po pokonaniu łącznie ok. 50 kilometrów i ponad 2 700 metrów przewyższeń, co mój Garmin przeliczył na ponad 900 pięter – to jakby wspiąć się pieszo po schodach na Burj Khalifa, najwyższy budynek świata. Sześć razy!

Zdecydowanie jednak: BYŁO WARTO!

Na mojej liście ścisła czołówka wśród najbardziej zagadkowych miejsc na świecie.

Tajemnicze kształty, wyryte w pustynno-górzystym krajobrazie południowego Peru rękami starożytnych cywilizacji. Przekraczające sto metrów długości wizerunki roślin i zwierząt, linie i figury geometryczne. Dobrze widoczne jedynie z powietrza, z samolotu, dlatego odkryte dopiero niecałe sto lat temu, pomimo iż najstarsze z nich od dwóch i pół tysiąca lat opierają się tutejszemu brutalnemu klimatowi.

Kto? Jak? Po co? Dlaczego? Czy pomagali kosmici?

Wciąż więcej jest pytań niż odpowiedzi.

Dlatego po kolei.

Geoglify z Nazca

Gdzieś pomiędzy miejscowościami Palpa i Nazca bus Peru Hop zatrzymuje się. Niewielki parking przy samej “autostradzie” Panamericana, właściwie szerokie utwardzone pobocze. Ciasna budka strażników pobierających opłaty za wstęp. Wyblakłe od słońca tablice objaśniające gdzie jesteśmy i dlaczego właściwie.
Jest też wieża widokowa, z imponującą panoramą okolicy i otaczających nas gór. Słońce chyli się ku zachodowi, nagrzane powietrze wypełnia atmosfera tajemnicy.

Dopiero z pewnej wysokości da się zauważyć sekret skrywany przez to miejsce. 80-metrowy geoglif – wizerunek drzewa, obok niego ropucha i jaszczurka. Zupełnie niewidoczne chwilę temu, z poziomu gruntu. Nagle wyłaniają się niemal przy samym parkingu, rzut kamieniem od nas, tuż obok, tak blisko.

Może nawet za blisko – z perspektywy przeciętej na pół Panamericaną jaszczurki. Lokalny przewodnik wyjaśnił mi później, że w połowie XX wieku rząd peruwiański bardziej interesowało ukończenie budowy strategicznej drogi, łączącej kilkanaście krajów od Alaski po Argentynę, niż troska o mało znany wówczas zabytek. 

Geo…co?

Słowo geoglif, greckie (tak jak i hieroglif), oznacza rysunek, obrazek na ziemi.
Te tutaj stworzyły cywilizacje Paracas a później Nazca, mniej więcej między rokiem 500 przed naszą erą a 500 naszej ery, czyli na długo przed Inkami!

JAK ONI TO ZROBILI?

Banalnie prosto, sprytnie wykorzystując charakterystykę okolicznego terenu. Wzory powstały na ciągnącej się tu kilometrami pustyni, której powierzchnia składa się z dwóch warstw: wierzchnia to czerwono-brązowy od tlenków żelaza żwir, pod którym skrywa się jasna, szaro-żółta, wyraźnie kontrastująca gleba.

Paracas i Nazca “rysowali” więc, usuwając żwir i odkrywając spod spodu jasny piasek. Warstwa kamieni ma często zaledwie 10-15, czasem 30 cm głębokości i taką też głębokość ma większość geoglifów, co utrudnia czy wręcz uniemożliwia zobaczenie ich z poziomu gruntu.

I to się nie zniszczyło?

Konserwacją geoglifów zajmuje się tutejsza pogoda i klimat. Znajdują się w jednym z najbardziej suchych miejsc na Ziemi: trochę pada tu przez trzy miesiące, od stycznia do marca, później właściwie wcale. Strona climate-data.org dla Nazca prognozuje ZERO dni deszczowych od początku maja do końca września, a dla okolicznego Changuillo – zero od kwietnia do listopada.

Bogaty w żelazo wierzchni żwirowy płaszcz pustyni jest na tyle ciężki, że nie narusza go tutejszy słaby powiew wiatru. Zagłębienia odkrywające jasny piasek kondensują poranną wilgoć, a za dnia są wypiekane jak w piecu przez palące pustynne słońce, przez co powstaje wypalona na kształt gliny powłoka ochronna.

Zdarzają się malutkie trąbki powietrzne (widziałem!) które ponoć działają na geoglify jak naturalny odkurzacz, wysysając z wykopanych przed wiekami zagłębień niepożądane obiekty i oczyszczając ich powierzchnię.

Jesteśmy w słynnym Pierścieniu Ognia, zdarzają się tu więc i trzęsienia ziemi, ale nawet one nie są w stanie zaszkodzić starożytnym rysunkom na pustyni.

Nazca – miasteczko

Po wizycie na wieży ciekawość tego miejsca aż we mnie buzuje. Podjeżdżamy jeszcze kawałek do miasteczka Nazca, a potem robię hop off z busa Peru Hop i zostaję tu na kolejne dwie noce. Hotelik zarekomendowany przez Peru Hop uroczy, kameralny i prawie zupełnie pusty. Zaskoczył mnie też fakt, że z całego busa tylko ja tu wysiadałem i zostawałem na dłużej – reszta pędziła dalej na południe, w kierunku Arequipa i Puno, z których ja ostatecznie zrezygnowałem.

W hotelowym lobby właściwie najpierw wita mnie makieta okolicy i geoglifów, a dopiero potem biurko, recepcja i obsługa. Melduję się, odświeżam po podróży, porzucam plecak i ruszam na spacer po miasteczku – na pierwszy rzut oka zupełnie nieturystycznym. Życie płynie tu w typowo latynoskim tempie, spokojnie i leniwie. W każdym skrawku cienia ludzie kryją się przed palącym słońcem. Główną ulicą raz po raz suną fale samochodów, a w przerwach między nimi nastolatek na BMX-ie wyczynia akrobacje, wskakując z jezdni pod wysoki krawężnik. Na każdym kroku widać geoglify – od magnesów i breloczków w sklepach z pamiątkami, po malunki na ścianach i przystanki autobusowe.

Idę główną ulicą w kierunku Plaza de Armas – taką nazwę nosi główny plac każdego chyba miasta i miasteczka w krajach hiszpańskojęzycznych.

Nie mam daleko – to zaledwie kilkaset metrów od hotelu. Po drodze mijam pojedyncze kawiarnie i restauracje oraz niezliczone stoiska z akcesoriami do telefonów – mógłbym tu zaopatrzyć na resztę życia siebie i całą rodzinę w etui, ładowarki, kable itp. W jednym ze sklepów z pamiątkami moją uwagę przyciągają nietypowe zestawy do szachów, co znów wprawia mnie w zadumę nad tutejszą, inną niż europejska percepcją “odkrycia” Ameryki przez konkwistadorów.

Na samym Plaza de Armas mnóstwo ludzi. Kilkuletnie chłopaki gonią za piłką, obok paru innych śmiga na hulajnogach. Trochę starsze dziewczyny grają w siatkówkę (chociaż też piłką “do nogi”). W centrum placu jak na mównicy, bardzo niezadowolona pani wykrzykuje swoje racje, spacerując przy tym jak tygrys w klatce – kilka kroków przed siebie i zwrot. Nie porywa jednak za sobą tłumów. Może rzeczywiście okres politycznych niepokojów Peru ma już za sobą.

Następnego ranka wstaję przed budzikiem, gotowy na nadchodzącą przygodę: widokowy przelot samolotem nad najsłynniejszymi geoglifami. Słowo “przygoda” nabiera zresztą dodatkowego znaczenia, kiedy o potwierdzonej dzień wcześniej z przewodnikiem Peru Hop godzinie nie pojawia się mój transport na lotnisko.
Po pół godzinie oczekiwania wyruszam tam pieszo, w międzyczasie odkrywając, że lot jest jednak o 11, a nie o 9:30. Dzięki spacerowi mam okazję zobaczyć inną część miasta. I niezły ubaw na widok miny strażnika przy szlabanie wjazdowym na teren lotniska. Mógł jeszcze nie widzieć turysty docierającego tam pieszo.

Całe lotnisko to właściwie jeden mały hangar w którym znajduje się hala przylotów i odlotów, odprawa i ważenie pasażerów (!); a wokół niego kilka straganów z pamiątkami i kawiarnia z lodami, z czego skrzętnie korzystam, skoro i tak czekam. Do maszyny odprowadza nas sam pilot, który przed startem musi jeszcze wykazać niemałe zdolności fotograficzne – wszyscy po kolei pasażerowie przekazują mu swoje telefony, z prośbą o pamiątkowe zdjęcie z awionetką. Wchodzimy na pokład, zajmując miejsca z góry przydzielone według wagi – mnie przypada fotel zaraz za plecami pilotów, tak blisko że ledwo mieszczę nogi. Trochę już w życiu polatałem, ale takim “przytulnym” maleństwem jeszcze nigdy.

Zupełnie jak w helikopterze zakładamy pokładowe słuchawki – przez które pilot będzie opowiadał o geoglifach na trasie – i po chwili jesteśmy gotowi do startu. Przelot przypomina rollercoaster: niewielki samolot tańczy w podmuchach wiatru, a my nieustannie kręcimy beczki nad geoglifami, raz w prawo, zaraz potem w lewo, sprawiedliwie dając szansę na “och!”, “ach!” i pamiątkowe zdjęcie turystom po obu stronach maszyny. Wszystko na wysokościach jakiś 600 metrów nad ziemią.

Pomimo pojedynczych wzmianek sięgających XVI wieku, geoglify Nazca były zupełnie nieznane aż do XX wieku i popularyzacji lotnictwa, a swoją dzisiejszą sławę zawdzięczają w dużej mierze trzem osobom.

Pierwszą z nich był lokalny archeolog Toribio Mejía Xesspe, który zauważył je podczas wycieczki górskiej w te okolice w 1927 roku, a później zabiegał o ich badania, m.in. podczas międzynarodowej konferencji antropologów w 1939.

Wyzwanie podjęła Niemka, Maria Reiche Grosse-Neumann. Mając 29 lat wyjechała do Peru do pracy, najpierw jako guwernantka i nauczycielka, by wkrótce zostać asystentką amerykańskiego historyka Paula Kosok, badającego starożytne systemy irygacyjne. Oboje zafascynowali się liniami Nazca od momentu przelotu nad okolicą w 1941 roku. Pani Maria dołączyła do zespołu naukowego Paula Kosok (ona oraz Richard P. Schaedel) i poświęciła tym badaniom resztę swojego życia.

Dziś znana jako “Dama pampy w Nazca” czy “Lady of the Lines”, wspominana w Peru z szacunkiem i sympatią. W dużej mierze dzięki jej wysiłkom, w 1994 roku geoglify Nazca zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Trzecia postać, najbardziej kontrowersyjna, niewątpliwie również przysłużyła się dzisiejszej popularności Nazca. Erich von Däniken, szwajcarski pisarz i publicysta, zyskał sławę dzięki hipotezie o “starożytnych kosmitach” – wizytach na Ziemi istot pozaziemskich tysiące lat temu i ich wpływie na rozkwitające wówczas cywilizacje. Däniken, który sam miał okazję lecieć nad tajemniczymi geoglifami, w swojej książce z 1968 roku zatytułowanej “Chariots of the Gods?” (“Rydwany Bogów?” albo “Wspomnienia z przyszłości”) uznaje linie Nazca za specjalnie oznakowane… lądowiska dla statków kosmicznych.

Piramida

Jak przystało na miejsce zamieszkane od ponad dwóch tysięcy lat, Nazca to nie tylko geoglify na pustyni. Po locie, wciąż na lekko miękkich nogach, jeszcze tego samego popołudnia mam w planie kolejną wycieczkę, tym razem do… piramidy! Przewodnik, Carlos, zjawia się punktualnie o czasie. Tego dnia jestem jedynym turystą w jego grupie, dlatego zamiast zwyczajowego busika – przyjeżdża swoim prywatnym samochodem.

Krótko za granicami miasteczka kończy się asfalt. Gruntowa droga prowadzi wprost w pustynny krajobraz, przecina wyschnięte koryta dawnych strumieni. Mijamy pojedyncze zabudowania, czasem pola uprawne – głównie kukurydzy i awokado, niezbyt duże i wszystkie bez wyjątku sztucznie nawadniane. Carlos swobodnie mówi po angielsku, nie muszę się więc silić na mój wciąż ograniczony hiszpański. Opowiada o krajobrazie za oknem, o życiu w Nazca, o swoim ojcu który tymi drogami codziennie po kilkanaście kilometrów rowerem dojeżdżał do szkoły. Dziś dzieci mają wygodniej, zbiera je szkolny autobus.

Do pokonania mamy zaledwie dwadzieścia kilka kilometrów, co szutrową drogą przez pustynię zajmuje dobrych 45 minut. Wreszcie docieramy do Cahuachi – pozostałości po cywilizacji Paracas, panującej w okolicy około 800 do 100 roku przed naszą erą, czyli jeszcze przed ludem Nazca i na dłuuugo przed Inkami. Piramida okazuje się dosłownie ulepiona z błota czy też gliny, wypalonej w słońcu. Carlos opowiada, że jest częścią kompleksu świątyń – najwyższy kapłan stawał na jej szczycie, tak by wszyscy zgromadzeni poniżej mogli go widzieć i słyszeć. Trochę wieje grozą – prawdopodobnie w tym miejscu składano ofiary z ludzi. Mogły też odbywać się wyścigi o to, kto ofiarnej śmierci uniknie – u stóp piramidy znajduje się bowiem tajemniczy labirynt. O Paracas wciąż wiemy niewiele.

Cahuachi jest zresztą wciąż czynnym stanowiskiem archeologicznym. Znów mam szczęście: międzynarodowa grupa badaczy pod włoskim przewodnictwem już za miesiąc czy dwa kolejny raz zamknie to miejsce dla turystów, być może aby odkryć kolejny z budynków w kompleksie. Ten sam Włoch wraca tu od lat, systematycznie odkrywając sekrety skrywane przez peruwiańskie piramidy. Carlos wspomina, że gdy zaczynał jako przewodnik, miał tylko jeden budynek do pokazania turystom.

Droga powrotna. Wokół nas znów pustynia, a przed nami jeszcze jedna atrakcja – widoczny na zdjęciu poniżej biały szczyt to druga najwyższa… wydma na świecie! Cerro Blanco, czyli Białe Wzgórze, sięga 1 176 metrów od podnóża i 2 080 metrów nad poziomem morza. Nieśmiało skryte za innymi wzgórzami tworzy cudowny wprost krajobraz, gotowy kadr na pocztówki z podróży.

Nie ma wody na pustyni…

Następnego ranka znów spotykam Carlosa i ruszamy na kolejną wycieczkę. Pierwotnie miało być o 13, ale znów jestem jedynym załogantem, więc ustalamy że zaczniemy wcześniej żeby uniknąć największego upału. Co zresztą okazuje się świetną decyzją, bo kiedy docieramy na miejsce – nie ma tam nikogo więcej.

Tym razem jedziemy znacznie krócej: puquios, starożytne akwedukty Paracas, znajdują się bowiem zaraz za miastem. Carlos oprowadza mnie po systemie studni, połączonych ze sobą wodociągiem na dnie w tak przemyślny sposób, że grawitacja, wiatr i różnice ciśnień powodują zbieranie się tam gruntowej wody. Patrzę zatem na akwedukt równie stary jak rzymskie, wciąż działający! Na pustyni!

Oprócz samych studni puquios, w tym miejscu na prawdę nie brakuje smaczków. Przewodnik pokazuje mi geoglif na zboczu niedalekiego wzgórza, który ponoć jest “podróbką” – wizerunek pumy czy też kota wygląda nieco inaczej niż pozostałe, trochę nieudolnie, brak mu regularnych linii, podobno jest też znacznie młodszy. Wyjaśnia, że rosnące wokół drzewa warango były dla Paracas drogowskazem do wód gruntowych, wskazując właściwe miejsca do budowy akweduktów jak ten. Bardzo podoba mi się też zaśpiew jednego z tutejszych ptaków, brzmi jak połączenie żabiego kumkania ze słowem “wow!”. Posłuchajcie sami.

W drodze powrotnej do hotelu wychodzą na jaw ukryte motywy Carlosa do przesunięcia wycieczki na wcześniejszą godzinę. Dziś o 13 lokalna drużyna piłkarska gra domowy mecz. Pod stadionem powoli zaczynają zbierać się kibice, do których należy i mój przewodnik – fan piłki i tutejszy stadionowy wyjadacz. Mieszka niedaleko, po odstawieniu mnie do hotelu wybierał się prosto tam.

Druga liga peruwiańska. Brzmi jak coś dla mnie! Muszę tylko niczym Kopciuszek wybiec przed końcem, bo już o 14:30 zbiórka, a o 15 odjazd autobusu Peru Hop. Wracam więc pod stadion i kupuję dwa bilety. Chwilę czekam na powrót Carlosa. Wreszcie jest, wchodzimy. Kontrola biletów. Kontrola bezpieczeństwa? Nie wolno z plastikową butelką. Do plecaka mi nawet nie zajrzeli Wchodzimy na trybuny – wysoko, prawie do najwyższego rzędu. Carlos wie co robi – tam chowamy się w cieniu skąpego zadaszenia. W czasie meczu dzieciaki z turystyczną lodóweczką sprzedają lody, a w przerwie mój przewodnik znika na chwilę i wraca z workiem pełnym empanadas, lokalnych sporych pierogów wypiekanych w piecu i jedzonych tu tak jak w Polsce kanapki. Na boisku walka, na trybunach piknik.

[ … ]

Około 14:45 Santos de Nazca kończą mecz i niestety przegrywają z przyjezdnym LLacuabamba 0:1, a ja docieram do hotelu po plecak i na miejsce zbiórki tuż obok. Jak się okazuje – dosłownie w ostatniej chwili, prawie mieli odjeżdżać beze mnie. Szczęśliwie pojawiłem się zanim zdecydowali się na tak drastyczne posunięcie.

Wciskam się na pokład wypełnionego już po brzegi busika i ruszam w trasę, która zajmie resztę dnia. Te same miejsca w odwrotnej kolejności: Huacachina, Paracas, późnym wieczorem Lima. Wciąż pod ogromnym wrażeniem tajemnic Nazca, przed spaniem wychodzę jeszcze na spacer po okolicy, rozprostować nogi po podróży. Przede mną kolejny rozdział peruwiańskiej przygody: lot do Cuzco, a stamtąd czterodniowa wyprawa przez góry do Machu Picchu!

Stresujecie się przed podróżą? 

Ja prawdę mówiąc wcale.

Przez lata wypracowałem sposoby na unikanie nerwów związanych z wyjazdami. Pakowanie zwykle rozpoczynam dobrych kilka dni wcześniej, przynajmniej jeśli chodzi o specyficzne, strategiczne gadżety niezbędne na konkretnej wyprawie. Zestaw ubrań i kosmetyków dopakować potem bardzo łatwo. Z wyprzedzeniem zbieram potrzebne informacje, zawczasu przygotowuję się mentalnie na to co nieprzyjemne (typu czekanie w kolejkach na lotnisku) oraz staram się przewidzieć potencjalne problemy i “na zapas” znaleźć ich rozwiązania, zgodnie z zasadą “hope for the best, prepare for the worst“. Wówczas nawet jeśli coś pójdzie nie tak – jestem przygotowany, postępuję po prostu według z góry przemyślanego planu. 

Dzięki takiemu podejściu, przez pierwszy miesiąc wyprawy dookoła świata nie przeżyłem chyba żadnego prawdziwego stresu. Owszem, trochę obaw jak poradzę sobie pierwszy raz za kierownicą z prawej strony auta. Ale zdążyłem też samemu sobie wytłumaczyć, że w kraju prawie wielkości Polski przy 5 mln mieszkańców ruch drogowy nie może być aż taki zły. Na szczęście miałem rację.

Przyznaję jednak, że wypad do Peru musiał przyprawić mnie o kilka dodatkowych siwych włosów. Zwłaszcza na brodzie, gdzie z jakiegoś powodu pojawiają się u mnie w pierwszej kolejności. Plany sypiące się na 2-3 dni przed przyjazdem, informacje o niepokojach politycznych i trudności ze zdobyciem wiarygodnych i aktualnych informacji na pewno nie pomagają podróżować bezstresowo. 

Pierwotnie trasa mojego przejazdu przez Peru miała wyglądać tak: 

Ostatecznie jednak, po perypetiach opisanych w poście o Chile, byłem zmuszony nieco skrócić i zmienić trasę. Najpierw zrezygnowałem z Puno – jedynego miejsca w Peru gdzie ponoć dalej nie jest do końca bezpiecznie i zdarzają się zamieszki. Później doszedłem do wniosku, że cały plan jest za bardzo napięty czasowo i najlepiej będzie dojechać tylko do Nazca, potem wrócić autobusem do Limy i stamtąd polecieć samolotem do Cuzco. Droga z Nazca do Cuzco to bowiem około 650 kilometrów przez Andy, wg Google Maps prawie 14 godzin samochodem, autobusem z pewnością jeszcze dłużej. Tymczasem przelot trwał 80 minut.

Przedtem jednak czekało na mnie Paracas z wycieczką na wyspę Islas Ballestas, wydmy wokół oazy Huacachina, a także Nazca ze słynnymi geoglifami.

Paracas

Pierwszy przystanek objazdowej wycieczki organizowanej przez Peru Hop wypada w niewielkim miasteczku portowym Paracas. Zatrzymuję się tam zaledwie na kilka godzin, bez noclegu. Przed główną atrakcją tego krótkiego przystanku mam nieco czasu wolnego na spacer po plaży i najbliższej okolicy.

Największą i najsłynniejszą atrakcją Paracas są rejsy do znajdujących się niedaleko wysp Islas Ballestas, rezerwatu ptactwa i zwierząt morskich. Grupą około 20-30 osób wsiadamy na turystyczną łódź motorową i wzdłuż malowniczego wybrzeża suniemy po spokojnej wodzie w kierunku ptasiego siedliska. Po drodze mijamy Kandelabr – pierwszy geoglif jaki mam okazję zobaczyć, przedsmak tego co mam nadzieję zobaczyć po dotarciu do południowego krańca mojej trasy, czyli Nazca.

Wyspy Ballestas stanowią tereny lęgowe rozlicznych gatunków ptaków, w tym – zaskakująco – pingwinów! Zupełnie niespodziewanie w tropikalnym klimacie Peru można tam bowiem zobaczyć niewielkie pingwiny Humboldta. Na kamienistych wybrzeżach wylegują się także stada fok oraz lwów morskich – po hiszpańsku nazywanych zresztą lobos marinos, czyli wilkami morskimi. Co ciekawe, wyspy generują wielomilionowe przychody ze sprzedaży guano, czyli ptasich odchodów!

Huacachina

Prawdziwa pustynna oaza. Najprawdziwsza. Małe jeziorko otoczone bezkresem piasku, niesionego przez wiatr po pozornie tylko nieruchomych wydmach. Huacachina to właściwie pojedyncza ulica otaczająca naturalny zbiornik wody gruntowej, jedna czy dwie linie zabudowy, kilka hoteli, sklepików i restauracji.
Stała populacja – zaledwie około stu mieszkańców. Plus dziesiątki tysięcy odwiedzających każdego roku. Nazwa Huacachina pochodzi z języka keczua: wakachina oznacza dosłownie “strzec, skrywać” i prawdopodobnie została skrócona z wakachina qucha, czyli “ukryta laguna”.

Drobny, niesiony wiatrem pył pcha się do ust i nosa, w każdą szczelinę w ubraniu, do plecaków turystów którzy przyjeżdżają i odjeżdżają, czasem szybciej niż są w stanie zauważyć okoliczni mieszkańcy. Pustynia trwa. Człowiek jest na niej jak ziarenko piasku – ulotny, nietrwały, nic nieznaczący. Ślady pozostawione przez turystów zostają zatarte piaskiem w ciągu zaledwie kilku chwil. 

Legenda głosi, że oazę stworzyła piękna lokalna księżniczka. Przygotowując się do kąpieli zrzuciła ubrania, spojrzała w lustro i zauważyła mężczyznę-myśliwego za swoimi plecami. Wówczas uciekła w popłochu, porzucając lustro, które z czasem zamieniło się w jezioro. Zwoje jej płaszcza, powiewającego na wietrze podczas ucieczki, stworzyły okoliczne piaszczyste wydmy. Niektórzy twierdzą, że sama księżniczka dalej mieszka w tym miejscu, przemieniona w syrenę. 

Oprócz malowniczych widoków, hotelowego basenu i spacerów wokół jeziora, główne atrakcje Huacachina to niewątpliwie przejażdżka pustynnym łazikiem oraz sandboarding – zjazd na desce ze szczytu wydmy, jeden z dwóch sposobów: tradycyjnie, jak na snowboardzie, we wpinanych w deskę specjalnych butach;
albo na desce bez wiązań, leżąc na brzuchu twarzą w dół.

Drugiej wersji nie próbowałem, ale sądząc po reakcjach innych turystów – zabawa musiała być przednia. Wariant klasyczny przypominał jazdę po śnieżnym puchu, gdzie ciężar ciała trzeba przenieść mocniej do tyłu aby nie zakopać się w piasku – z tą różnicą, że większe tarcie szybciej redukuje prędkość i utrudnia skręcanie.

Po popołudniowych zabawach z sandboardingiem zmywam z siebie morską sól z Paracas i tutejszy pustynny piasek. Na nocleg zostaję w Huacachina, a następnego ranka po śniadaniu wyruszam autobusem dalej na południe, w kierunku jednego z najsłynniejszych miejsc Peru. Kolejny wpis będzie właśnie o nim.